ئهنفاڵ ناسنامه و خهرج خۆمان
ماوهێک فرهس دانشمهندگهل و زووان ناسهکان خهریکن و گوش دۆنیا بڕهسنن، که فهرههنگ و زوانگهل فرهێک ههر ڕۆژ خهریکه له بهین چووت. له شهش ههزار زوان مهوجود ئیسه ههر ده ڕوژ یه زوان فهوتێت و ئهڕا ههمویشه فهراموش کریهت. له بهین چین ههر زوانێک و ماناێ مهرگ یه فهرههنگ و کهلهپوره. لهوه فرهتر بهشهریهت له یه شێوهتر له ڕوانین و شرۆڤه کردن ڕاسییهکان دهورو بهر مهحروم کریهت. ئهڕا نموونه، له فهرههنگ اینکاتا له پرۆ، مهردمان ئهو سهرزهمینه وهل یه بڕ دهرمان گیاهی سهروکار داشتنه که ئهڕا معالجهی فره نهخووشی توانست ئیمڕوژ وه کار باێت، ئهما چون زوان اینکاتاکان له بهین چیهس نازانن کامه گیا ئهوان ئستفاده کردنهس. ئهما بایمه سهر ئسڵ مهتڵهب، ئهوێکه ئیمڕوژ و ئسم مۆدڕنیته مهردم خۆمان حالی بۆیگنهس، فره له نازانستن و بێ فهرههنگی ترسناکتره.
مهردم ئهسیر له ژێر دهس جمهوری ئسلامی، ئهڕا ئهوه له ئدارات و ئی و ئهو لا قهبولێان بکهن پهنا بهنه شیوهێ قهبول کردن فهرههنگ حاکم، حهتا تا ئهوره چنه پیش له ماڵ وهل مناڵهکانێان وه فارسی قسه بکهن. تا وهپێان نهوهیشن لهجه دیرین و دهس کهم وه دهاتی داێان نهنهن. نهێاشتن ئعتماد وه نهفس له خود دۆژمن خراوتره، و توانێت مقاومهت کومهڵگاێک جۆر کومهڵگاێ یارسان تێک بشکنێت ورده ورده له فهرههنگ و زوان خوێان دوێرێان بخهێتوه. ئی تراژدی فهرههنگیه خواست و ئارهزو دوڵهته حاکمهکانه، و موتهسۆفانه ئی کاره خود مهردم ودهس خوێان خهریکن ئهنجام دهن. شاێهت ئهڕا من که دۆێر له موشكڵات ئهو مهردمه زندهگی کهم، ئاسان بوۆت ئیجۆره بویشم ئهما من شهرایت ئهوان دهرک کهم. وهلێ ڕێگاێ حفز ئاداب و فهرههنگ توانێت له ههر شهراێتێک ئهنجام بگرێت، ههر چهند زوان بێگانه و فهرههنگ حاکمیش فێر بویت.فێر بوین وهل جێ نشێن کردن و عهوهز کردن فهرههنگا دوچشت جیاوازن. ئیمه توانیم ههر زوان و فهرهنگێک فێر بویمن و له جیاتی فهرامووش کردن زوان و ئاداب خومان له تهجارب ئهوان ئهڕا پهره پێ دان وه فهرههنگ خۆمانیچ ئستفاده بکهیم. مۆتهسۆفانه ئی مۆتده ههرماێ جێ نهکهفتگه، و مهردم خوێان له مۆقابل ئنتخاب سیه یا چهرمگ، ئیه یا ئهوه دوینن. له حاڵێک واقعیهت ئهو نیه. چوین فره کهس ههن نه تهنیا چهند لهجه و زوان غهێر خومانی زانن بهڵکو وه لهجه و زوان خومانیچ کامڵهن وهفادارن. مهبهست من ئهوه نیه که تهقدۆس بێهمه زوان و کوڵتور خومان و بویشم ئیمه له گشت خاستریم، نه، وهلێ وهختێک ههر کهس تواێت ئیمه ئهرزشهکان ئهوان قهبول بکهیم، بایمه سهر دینێان ئیمه ئهڕا خۆمان ههرزان فروش بکهیم؟؟؟
لهیه مۆهمتر ئهوهسه کهنزیک وه سی ساڵه مهردم کورد و تایبهت مهردم یارسان بویگنهسه ئاماج یه جۆر له ئنفاڵ فهرههنگی، ئایینی زوانی و حهتا ڕهوانی و فیزیکی، وه ههر ئیه بۆیگهسه سهبهب مقاومهت و بهر ههڵستکاری له فره شون و شیوهگهل مۆختهلف. دهها ئهنجمهن فهرههنگی و سیاسی و ئنسانی خهریک شکل گردنن تا بتوانن ههرکهس وه زوان و شیوهی خوێان وهر له فهوتان و تهڵهف بوین یه فهرههنگ کامڵهن ئنسانی و سۆلح تهڵبانه بگرن. ئهما وه داخهوه، له خارج و داخڵ کشوهر مهردم خهریکن کولتور خوێان له مهراسم سوێر و پرسه وه خهرج خوێان ئهنفاڵ کهن. حهتا فکر کهن که ئی کاره جورێک له گوڕان و تهرهقیه. ئهما ههر گوڕانێک تهرهقی نیه، چوین وهختێک خۆت وهدهس خۆت دویر له ههر جۆره زولمو زورێک بایت وه زوان و شیوهی فهرههنگێکتر ههڵپهڕی، لهباس بکهیته وهر، پاێ پرس بگرێت، قاری بایت، و دانس و کارد و کهرهوات بتوایت نیشان بێهیت که تۆ تهرهقی کردیته بزان ئیه گوڕان نیه بهڵکو خۆت له گوڕ نانه. ئهگهر باوهڕ ناکهیت، یه ماشین حهساو ههڵ بگر تا وهپیت بویشم که چێ جور تو دویر له ههر جوره فشارێک پویل گیرفان خۆت و دوس و ئاشنا کهیته دهرخورد بێگانهێک که وه توپ و تهێاره، و مهسجد و مهدرهسه خهریکه له ڕیشهوه نابودت کهێت.
بهڵی ئهڕا ههر مهردگ مردنێک یهک قاڕی دهعوهت کهیت، که باێت شان و باڵ مهرحوم گهورا بکهێتوه، ئهگهر مهرحوم خۆێ گهورا نهویت و مهردم وه عنوان یه کهس گهورا و جێ ئحترام لهلێ ناو نهوهن باوک هویچ قاڕیک ناتوانێت، نهزهرات مهردم نسبهت وه ئهو مهرحومه ئهوهز بکهێت. له شونیچێ حهتا مهردم بێگانهیچ کڵاو بچوته سهرێان و مهرحوم وه پیاگ یا ژن خاسێک دابنهن، ئی کڵاو وه سهر نانه فرهتر له مهراسم پرسهکه دهوام ناتێرێت، و له فکرێان چوت، وه یا ههر یهکی له قهوم و دوسهکان خوتان خنهته درووه، و مۆمکۆنه قسهکان قاری بۆته ماێهی قسه و شوخی و بگره مهسخهره کردن. پهس جنابت که دهس کهیته گیرفانتا تا له مهرگ مهرحومێک که خۆێ نائۆمێد له دونیا چیگهس شهخسیهت ئهڕا خۆت دروس بکهیت وه نهزهر من سهرماێهگۆزاری خرواێک کردیته. له جێ ئهو خهرجه بهو بچو یه بزن بسهن، له فهسڵ ئایهنده یه گیسک تێرێت، و شێریچ دهێته پیت، یا مامر بسهن تا چهن خا ئهڕات بهکێت، و مێوانیچت هات بتوانیت ئهڕاێ سهرێ بوڕیت. پهس لهێره قهزهیهی قاڕی، له زهرهر نهوت نهفێک نهێرێت.
ئهما بایمه سهر سوێر خومان که ئیسه بیهسه عهروسی، زاوا بیهسه داماد، و وهوی بیسه عهروس، و خولاسه ههزار ناو عهڵاجهویتر. وهووی فهقیر ئهوهڵ بایهس یه دوهرهێ پڕ له دهرد و ڕهنج سێوڵ ههڵکهندن، موێ ههلکزانن بگۆزهرنێت، و جۆر سهر پاچک کاوڕ دهمو و چو خۆێ پاک بکهێت، له شونێ، خانم ئارایشگهر، گیرفانێ له پویل وه دهرد وڕهنج ودهس هاتگ زاوا، که مۆمکنه قهردیچێ کردوت پڕ کهێت، سهدها عهکس و مودۆل نهێته وهردهس عهروس بیچاره، که ههرماێ له کزهێ موێ ههڵکهدن دڵێ پڕ له ژانه. عهروسیچ له فکرێ چوت، دهس نهێته بان جهنیفر لوپتز ویشێت ئارایشهکهم جۆر ئهو بوۆت، ڕهنگ قژم جۆر بریتنی سپهیر بۆت، و خۆلاسه ڕهنگ چهوم جۆر فڵانهکهس. ئهما تهجروبه وهتگهس ئهگهر نهتوایت جۆر خۆت بویت، وه هۆیچ کهستریچ ناتوانیت تهبدیل بکریهیت. چوین ئی قهتعات یهدهکیه که وهوی ئهزیز سفارشێ داگهس وهل یهکا جۆر دهر ناتێت. چوین مایکل جاکسون فهقیریچ تواست خؤی چهرمگ بهکێتوه بهڵام ئیسه بایهس وه چادر و مهقنعهوه بگهردیهت تا دهم چهو ترسناکێ زهنۆیقه و مهردم نهکهێت. لهی مهرحهڵه که تێ پهڕ بۆت، مهراسم سوێره که وه عهروسی مهعروفه. ئی مهراسمه له داخڵ کشور فره نازانم چه جۆری چوته ڕێوه، ئهما چهن جارێک مهجبور کریامهس سهێر فیلمهکانێان بکهم، وهڕاسی ئحساس کردم ئی عهروسیه نه له دالهو گیریاگه و نه ڕهبتیچ وه فهرههنگ کورد فهقیر و ههژاروه دێرێت. ئیسه دهلیل چهس نازانم، وهلێ زانم ئهگهر ئیجۆر خهرجگهل بێ حهساو کتاوه نهوت، خانم عهروس شهخسیهتێان شکیهت، دهم دۆکان فره له طڵا فروشهکان و کهێک فروشی و دهوڵ و دمهک ژهن تهخته بۆت. تا ئێرهێ کار دیاره چهقڵ و ڕوی، ههڵو و سهرگهڕ وهل یهکا هاوکارن یا یه تهوافق نانوشته کردنه تا له جنازهێ مهراسم عهروسی سههم خۆێان ههڵ بگرن، وهیجوره ئقتساد مهمڵهکهتیچ وهسواری عهروس و داماد عزیز چهند هانگاوێکتر ههڵ بگرێت. دیاره ئیه ئهڕا ناو وڵات که ههر چێ چشته تهقریبا حهرامه، جۆره تهنوعێکه که مهردم فۆرسهت کهن لهباسه تازهکانێان بکهنه وهر، وهل یهکا یه قڕ کهمهڕێک خالی بکهن. ئهما ئفتزاح ها له خارج کشور. له خارج کشور که گشت له سهر سهندهلی ڕاحهت پهناههندهێ سیاسی دانیشتنه و ورده ورده بویگنسه شههروهند وڵاتگهل مۆختهلف، ئیانه حهماسه خۆڵقنن، حهماسهێ دوێری له خوێان، حهماسهێ فهرار له ئاداب، زوان و فهرههنگ. حهماسهێ ههرزانفروش کردن ئهرزشگهلێک که ههزاران پێشمهرگه و ئنسان مۆبارز له زێندانهکان دهوڵهته داگیرکهرکان کوردستان وه خاترێان گیانیان له دهس دان. ئهوجۆره باسکه گهرم بۆێ که گویا دهوڵهت داگیرکهرکان خهریکن ههویت و مهوجودیهت کوردی و یارسانی ئیمه له ناو بهن، ئهنفالمان کهن، وه خاتر له وهر کردن لهباس کوردی، قسهکردن وه زوان کوردی وه حهتا گورانی وهتن وه ئی زوانه، مهجبورمان کردنه ئاواره بیمن. له ههر چایخانهیچ دانیشیت گشت خۆێ وه کورد زانێت، ههتا له ناو ههر ئاو دهسخانهێک دانیشیت تا قهزاێ حاجهت بکهیت شۆعار بژی کوردستان نویسیاگهس. ها له فکرم له سالهکان ههشتاد میلادی له یه مزگهوت له شار کهلار له کوردستان باشور ئهڕا دهس وه ئاو ڕهساننێک چیمه ئاودهسخانه. یه شؤعار نویسیاوی "سهر کهوێ بزوتنهوهی حهقخوازێ کوردستان" له ژێر ههر ئهو شوعاره یهکیتر وه خهت قهشهنگ نویساوی
" وه نویسین له ناو ئاودهسخانه قهد ڕزگارێ نابێت ئهم کوردوستانه". له ژێر کوشت وبڕ و فشار نزام حاکم بهعث مهردم ئهفکار و نهزهرات خوێان له ناو ئاودهسخانه ئاڵوگوڕ کردن. ئهما ئیسه له دهرهوهێ وڵات که مهردم ئازادن، شوکر ههرماێ مهراسم پرسه و خاکسپاری فره له کونتروڵ خارج نویگهس، ئهما سوێر یا بویشیم عهرووسی گوشمان کهڕ، چهومان کور. من خۆم له ههر ههزار عهروسی یکی چم ئهویچ وهدهلیل خاسێک که مهجبورم. ئهما له دهنگ و باس و شێوهێ وهڕێوه چوون مهراسم ئهوقهرهیچ بێ خهوهر نیهم، چوین ههر نهوت کهمێک فزولم توام بزانم ئی مهردم خۆمانه وه چه مهسیرێکا چن. نهزهرات خۆم فره جار باس کردگمه، وهلێ کهس وه کڵاو بهنده گوز پهێمانه ناکهێت، مۆم نیه، ئهما ئهڕا مێژۆ ئی مهتنه نۆیسم که بۆیشم من وهل ئی ئهنفال داوطبانهێه نهویهم و هاواریچ کردم کهس گوش ناێا. ئهڵبهت من حهق ههر کهس ئهڕا شیوهێ وهڕێوبردن زندهگی شهخصی وهڕهسمیته ناسم، وهل ئاڵوگوڕیچا مۆخاڵف نیهم. وهلێ له ئنگلیسی یه ئستڵاح ههس وه پێ ویشن sustainable development فره جاڵبه، مودهت فرهێک نیه ئهڕا تهعریف و بهێان شیوهی ڕۆشد ئقتسادی و کومهڵایهتی وڵاتهکان له یک کنفرانس سازمان ملل ئستفاده کریا، و ئیسهیچ فره جێ خوێ کردگهسوه له ئهدبیات سیاسی و کومهڵایهتی. وهلێ وهختێک تماشاێ ئاڵوگؤڕ کولتوریی مهردم خۆمان له خارج له کشوهر کهم وهل ئی سیاست sustainable policy فره جۆر دهر ناتێت. ئی سیاسته ویشێت ڕۆشد کردن دروسته ئهما باێهس رۆشد یه ڕۆژه نهوت، بهڵکو وه یه نهزم ئارامێک شروع بۆت و ئدامه داشتوت تا ئی ڕۆشده نهوته سهبهب له یهک دابڕین له گۆزهشته و حاڵ. ئهما ڕۆشد لاێ خۆمان له مهراسم گرتن نه تهنیا دابڕانه له گۆزهشته بهڵکو وهل هویچ مهعیار تا ئیسه موجودیچا فره ناخونێت. کوتر پالم شوڕ، لیموزین مشکی، خهت ڕیش دهورهانی، عهوهز کردن لهباس چهند مودل له تویل یه تاقه مهراسم، دانس و ئاواز فارسی و تورکی کهێک چهن تهبهقه، لهباس دیو درێژ عهروس خانم و فره چشتتر له ئختراعات تازهێ، تازه دامادان و تازه عهروسهکان خومانه. گوشمان کهڕ عزیزگهل. باوهڕ بکه وهختێک سهحنهگهلێک له سوێر بازێک له دوستان خارج کشوریمان دیم فرهێک ناماوی دهس بکهمه باوکه ڕو. چوین هۆیچ ملهتێک له دونیا ئهوقهره وه دهس خۆێ له خۆێ بێگانه نهویهس. ئهفریقایی وه لهباس و هوڕ و مهوجهکهنێان، له حاڵێک زوقان فیل ها له ملێان، و تهپڵ و دمهکهکهێان نه تهنیا ئفتخار کهن بهڵکو توانستگنه مهجودیت خۆێان وه مودرنترین وڵاتهکانا تهحمیل بکهن، و حهتا مهحبوبیهت فرهێک وه دهس بارن. دۆزهله ژهنهکان ئامریکاێ لاتین و خۆاێانه له وهرهک سینگێان خێابانهکان شاره گهورهکان ئروپا قۆرخ کردگنهس، نه تهنیا دهرئامهد خاسێک دێرێن بهڵکو حس هاودهردی فره ئنسان ئازادیخواز دونیا ئهڕا لاێ خوێان ڕاکیشانهس. ئهما ئیمه که له دهس فهرهنگ و زوڵم زور داگیرکهر فارس، عهرهب و تورک ههڵاتیمه، تازه خهریکیم رهقص باباکهرم، قڕ کهمهر دایین و تهقلید کورکورانه له فهرههنگ حاکم له ئێران له مهراسم سوێرکانمان بهیمه ڕێوه. 90 درسهد گورانیهکان فاسیه یا تورکیه، بهشه ئهسڵیهکان مهراسم وه ئاههنگ فارسی ئجرا بۆت. حتی پیروزبایی کردن له زاوا و بۆک وه فارسیه. ئهڵبهت من تهنیا خهتاێ عهروس داماد لهی مهورد خاسه ناگرم، چوین ئی ههمکه وه ئستڵاح هونهر مهند هونهر توپن خۆمانه ههن، که خهریک سهرزنش کردن مهردمن که گویا ڕێز له هونهرهکهێان ناگیریهت ئاما له خهڵق ئاسارێک که عهروس و داماد فهقیر له دام ئاههنگ فارسی ڕزگار بکهێت عاجزن. تهنیا مهمکت وهک پرتقال، و لێوت وهک هاناره دهنه تاویل مهردم. مردهشور خانه بوهێت خوتان و هونهرتان . وه ههر حاڵ ئهگهر بایمه سهر مهتڵهب مهخارج سویر حهساو بهکهیم بایهس باس له ههزاران دلار بکهیم تا بتوانیم بویشیم چهنی ئیسه مهردم حازرن ئهڕا یه مهراسم سادهێ ئنسانی خۆێان بننه ساج عهلی، و مهردم بخنه زامهت تا بان و گورانی فارسی و عهرهبی و تورکی گوشێان کهڕ بکهن. مهردم ئروپایی که خۆێان ئی تهشرفیفات پڕوپویچ ساز کردگنه، سادهترین مهراسم گرن، که له چهند نهفر زیاتر دهعوهت ناکهن، حهته فره وهختیچ ئهسڵهن مهراسم ناگرن. مهردم فهقیر دونیای سووم و له وانه مهردم خۆمانیچ خهریکن تازه ئداێ ئهشرافیهت ئنگلیس و تهمدن بدون پاێه و ئهساس فارسی دهر تێرن. بژی خومان جی خوێ داگهس نان کهیک و خامه، تهلموێت و ئهسب و ماین جێ خوێ داگهس لیموزین. لهباس کوردی تهنیا ئهڕا چهن پل ههڵپهڕکێ ئستفاده کریهت، له شوونێ دی تهمام ڕهقس فارسی، وه پویل کوردی و قڕ کهمهر دۆیتگهل کوردی. که خۆدا ههڵ ناگرێت ئهگهر فارسێک تهشریف داشتوت چهنێ وهپیمان بخهنێت چوین ئدعاێ دیگران دهر هاوردن کار ئاسانێک نیه. ئهما ههر کهس له فهرههنگ و کولتور خؤێ ماموستاس، پهس ئیمه و رهقس فارسی فکر ناکهم جۆر دهربایم، مهگهر ههر ویجوره وه زور خۆمان بکهیمه فارس له حاڵێک ئهوان قهبولمان ناکهن.
دهلیل ئهوهسه فارس فهقیریچ خۆێ ئی ههرا و بهزمه له شون دهس دیگهران ڕهسیگهسه پێ، ههر ئهوجۆره تاسوعاو ئاشورا کردگنهسه ڕهسم دهفاع له ئیمام حوسهین عهرهب له مۆقابڵ یهزید عرهب، بهزم و بالۆرێ عهروسیچ کردگنهسه بهزم ئهڕا مهردم بیچاره و فهقیر خۆمان. مهردمیچ ههر ئهو جۆره که گوش ناێهن بزانن ماناێ، ههنار دهنک دهنکی، سۆخمه له سهر مهمکێ چێ ڕهبتێک وه یهک دێرن، و خۆێان له ههڵپهڕکه غهرق ئارهق کهن، وهی ڕاحهتیه قهبوڵ کهن خانم عهروس ئاخرین تاڵ مویهکهێ ههڵکیشان و تهمام بهدهنێ بقرچنێتوه، و له شونیچی وه وهسیلهی خانم ئارایشگهر پولیش بێریهت تا بتوانێت له ناو فیلم زهماوهندهکه یه ئهرجنهک نیشان نهێهێت. ههر وهی ڕاحهتیه قهبول کهن که گورانی فارسیه ئهڕا ڕهسمی کردن پهێوهند بووک و زاوا له ئایهی قۆرعان ئهڕا مۆسهڵمانێک مۆهمتره. چون ئهگهر ئاههنگ عهروس خانم قهشهنگه، موهاش ڕنگاڕهنگه، زاوا و بووک و بهقیهێ ڕهقس دوستهکان نارێته قنگ خڕ دان، ئحتماڵ نهێرێت، ئهو عهروسیه بتوانێت قابل قهبول بۆت. ئیسه بایم یه فهرههنگ سهنج دانهیم و بزانیم، چهن مسقاڵ لهی عهروسیه که یه پهدیدهێ فره مۆهم فهرههنگی و ئنسانیه، هین خۆمانه؟ لهباس هین خۆمان نیه، گۆرانی 80% هین ئیمه نیه، نان کهێک جێ بژی گردگه، عهروس جێ وهوی، داماد جێ زاوا، لیموزین جێ ماین و ئهسپ و قاتر. وهیجۆره فهرههنگ سهنجهکهمان نیشان دهێت که خۆمان وه دهس خۆمان خهریکیم خۆمان خنکنیم. له شون مهراسم عهروسیچ شوکۆر ئهڕا خودا گشت چما تهراونج گردگهسهێان، و شهله شهل خۆێان ڕهسننه ماڵ و چهن ڕوژیچ له شونێ هیلاک و جهمامن. پهس بان با دی تهخسیر کهس نهگریم پیاوهتی بکهن.
له ئاخریچ یه ئشارهێ کوتاه بکهمه باسێک له سهر زوان ڕهسمی له کوردستان که لهی ئاخره له مابهین بڕێک له دوستان له سایت یارسان مهترح بویگهس. دیاره ههر کامێان بڕێک واقعیهت باس کردنهس ئهگهر گشت ئهو باسگهله بخهیمه پاڵ یهک توانیم بویشیم گرفت نهێاشتن زوان ڕهسمی و یهکگرتوو، پێچێدهتر لهوهسه که بتوانیم وه چهند مهقاڵه حهڵ و فهسڵێ بکهیم. ههر زوانێک که له پشتوانهێ ئقتصادی مهحروم بوت ئمکان سهر کهفتنێ ئهگهر کهم نهوت حهتمهن فره زهئیفه. ئهما فکر کهم که ئی باسه باێهس له سهر ئهساس ئحترام و له یهک حالی بوێن بوت. فهوتیان ههر لههجه و کهلیمهێ زوان کوردی له ههر زاراوهێک خهساراته ئهڕا گشت، چون ئهو وهخت زووان ناسهکان باێهس پهنا بوونه بێگانه تا بتوان چشتێک ناودێر بکهن. وه ههر حاڵ ئهگهر وه دهس من بۆت زوان ئنگلیسی کهمه زوان ڕهسمی، و ههر کهس ئهڕا خوێ وه لههجه و زاراوهێ خۆێ ههر گۆرانی ههنار دهنک دهنکی بویشت. چوین تا بایم و کۆته خشت ماڵێک وێران ئاپارتمان دروس بهکهیم، ئاو فره ههڵگرێت. زوان ئنگلیسی زوانێکه که له ههرچی زهمینهس شون خوێ کردگهسوه، و ههر ملهتێک بتواێت وهل ڕهوهند دۆنیای ئیمڕوژا حهرهکهت بکهێت باێهس له ئنگلیسی حالی بۆت. فکر کهم ئیه ئاسانتره تا بایم له سهر نووه سورانی، گورانی کرمانجی یا ههورامی فێر بویمن.
ویجۆره له شهڕ کام زاراوه خاستره ڕزگارمان بۆت، و حهق کهس پاماڵ ناوت و ملا حسن و هاوفکرهکانێ مهجبور ناون ئهڕا تهحمیل زاراوهێک دهس بوهنه ئهسڵحهێ سانسور. ئهگهر ئی پیشنیار منه جۆر پێشنیار دهوڵهت کۆت کۆتی قهبول بکریهت خوشحاڵ بۆم، وهگهرنه من نه زووان ناسم نه له سهر ئی مهوزوعه چشتێک زانم تا له ئیوه عهزیزگهل بشارموهێ.
نهوید. ژانویه 2009
ماوهێک فرهس دانشمهندگهل و زووان ناسهکان خهریکن و گوش دۆنیا بڕهسنن، که فهرههنگ و زوانگهل فرهێک ههر ڕۆژ خهریکه له بهین چووت. له شهش ههزار زوان مهوجود ئیسه ههر ده ڕوژ یه زوان فهوتێت و ئهڕا ههمویشه فهراموش کریهت. له بهین چین ههر زوانێک و ماناێ مهرگ یه فهرههنگ و کهلهپوره. لهوه فرهتر بهشهریهت له یه شێوهتر له ڕوانین و شرۆڤه کردن ڕاسییهکان دهورو بهر مهحروم کریهت. ئهڕا نموونه، له فهرههنگ اینکاتا له پرۆ، مهردمان ئهو سهرزهمینه وهل یه بڕ دهرمان گیاهی سهروکار داشتنه که ئهڕا معالجهی فره نهخووشی توانست ئیمڕوژ وه کار باێت، ئهما چون زوان اینکاتاکان له بهین چیهس نازانن کامه گیا ئهوان ئستفاده کردنهس. ئهما بایمه سهر ئسڵ مهتڵهب، ئهوێکه ئیمڕوژ و ئسم مۆدڕنیته مهردم خۆمان حالی بۆیگنهس، فره له نازانستن و بێ فهرههنگی ترسناکتره.
مهردم ئهسیر له ژێر دهس جمهوری ئسلامی، ئهڕا ئهوه له ئدارات و ئی و ئهو لا قهبولێان بکهن پهنا بهنه شیوهێ قهبول کردن فهرههنگ حاکم، حهتا تا ئهوره چنه پیش له ماڵ وهل مناڵهکانێان وه فارسی قسه بکهن. تا وهپێان نهوهیشن لهجه دیرین و دهس کهم وه دهاتی داێان نهنهن. نهێاشتن ئعتماد وه نهفس له خود دۆژمن خراوتره، و توانێت مقاومهت کومهڵگاێک جۆر کومهڵگاێ یارسان تێک بشکنێت ورده ورده له فهرههنگ و زوان خوێان دوێرێان بخهێتوه. ئی تراژدی فهرههنگیه خواست و ئارهزو دوڵهته حاکمهکانه، و موتهسۆفانه ئی کاره خود مهردم ودهس خوێان خهریکن ئهنجام دهن. شاێهت ئهڕا من که دۆێر له موشكڵات ئهو مهردمه زندهگی کهم، ئاسان بوۆت ئیجۆره بویشم ئهما من شهرایت ئهوان دهرک کهم. وهلێ ڕێگاێ حفز ئاداب و فهرههنگ توانێت له ههر شهراێتێک ئهنجام بگرێت، ههر چهند زوان بێگانه و فهرههنگ حاکمیش فێر بویت.فێر بوین وهل جێ نشێن کردن و عهوهز کردن فهرههنگا دوچشت جیاوازن. ئیمه توانیم ههر زوان و فهرهنگێک فێر بویمن و له جیاتی فهرامووش کردن زوان و ئاداب خومان له تهجارب ئهوان ئهڕا پهره پێ دان وه فهرههنگ خۆمانیچ ئستفاده بکهیم. مۆتهسۆفانه ئی مۆتده ههرماێ جێ نهکهفتگه، و مهردم خوێان له مۆقابل ئنتخاب سیه یا چهرمگ، ئیه یا ئهوه دوینن. له حاڵێک واقعیهت ئهو نیه. چوین فره کهس ههن نه تهنیا چهند لهجه و زوان غهێر خومانی زانن بهڵکو وه لهجه و زوان خومانیچ کامڵهن وهفادارن. مهبهست من ئهوه نیه که تهقدۆس بێهمه زوان و کوڵتور خومان و بویشم ئیمه له گشت خاستریم، نه، وهلێ وهختێک ههر کهس تواێت ئیمه ئهرزشهکان ئهوان قهبول بکهیم، بایمه سهر دینێان ئیمه ئهڕا خۆمان ههرزان فروش بکهیم؟؟؟
لهیه مۆهمتر ئهوهسه کهنزیک وه سی ساڵه مهردم کورد و تایبهت مهردم یارسان بویگنهسه ئاماج یه جۆر له ئنفاڵ فهرههنگی، ئایینی زوانی و حهتا ڕهوانی و فیزیکی، وه ههر ئیه بۆیگهسه سهبهب مقاومهت و بهر ههڵستکاری له فره شون و شیوهگهل مۆختهلف. دهها ئهنجمهن فهرههنگی و سیاسی و ئنسانی خهریک شکل گردنن تا بتوانن ههرکهس وه زوان و شیوهی خوێان وهر له فهوتان و تهڵهف بوین یه فهرههنگ کامڵهن ئنسانی و سۆلح تهڵبانه بگرن. ئهما وه داخهوه، له خارج و داخڵ کشوهر مهردم خهریکن کولتور خوێان له مهراسم سوێر و پرسه وه خهرج خوێان ئهنفاڵ کهن. حهتا فکر کهن که ئی کاره جورێک له گوڕان و تهرهقیه. ئهما ههر گوڕانێک تهرهقی نیه، چوین وهختێک خۆت وهدهس خۆت دویر له ههر جۆره زولمو زورێک بایت وه زوان و شیوهی فهرههنگێکتر ههڵپهڕی، لهباس بکهیته وهر، پاێ پرس بگرێت، قاری بایت، و دانس و کارد و کهرهوات بتوایت نیشان بێهیت که تۆ تهرهقی کردیته بزان ئیه گوڕان نیه بهڵکو خۆت له گوڕ نانه. ئهگهر باوهڕ ناکهیت، یه ماشین حهساو ههڵ بگر تا وهپیت بویشم که چێ جور تو دویر له ههر جوره فشارێک پویل گیرفان خۆت و دوس و ئاشنا کهیته دهرخورد بێگانهێک که وه توپ و تهێاره، و مهسجد و مهدرهسه خهریکه له ڕیشهوه نابودت کهێت.
بهڵی ئهڕا ههر مهردگ مردنێک یهک قاڕی دهعوهت کهیت، که باێت شان و باڵ مهرحوم گهورا بکهێتوه، ئهگهر مهرحوم خۆێ گهورا نهویت و مهردم وه عنوان یه کهس گهورا و جێ ئحترام لهلێ ناو نهوهن باوک هویچ قاڕیک ناتوانێت، نهزهرات مهردم نسبهت وه ئهو مهرحومه ئهوهز بکهێت. له شونیچێ حهتا مهردم بێگانهیچ کڵاو بچوته سهرێان و مهرحوم وه پیاگ یا ژن خاسێک دابنهن، ئی کڵاو وه سهر نانه فرهتر له مهراسم پرسهکه دهوام ناتێرێت، و له فکرێان چوت، وه یا ههر یهکی له قهوم و دوسهکان خوتان خنهته درووه، و مۆمکۆنه قسهکان قاری بۆته ماێهی قسه و شوخی و بگره مهسخهره کردن. پهس جنابت که دهس کهیته گیرفانتا تا له مهرگ مهرحومێک که خۆێ نائۆمێد له دونیا چیگهس شهخسیهت ئهڕا خۆت دروس بکهیت وه نهزهر من سهرماێهگۆزاری خرواێک کردیته. له جێ ئهو خهرجه بهو بچو یه بزن بسهن، له فهسڵ ئایهنده یه گیسک تێرێت، و شێریچ دهێته پیت، یا مامر بسهن تا چهن خا ئهڕات بهکێت، و مێوانیچت هات بتوانیت ئهڕاێ سهرێ بوڕیت. پهس لهێره قهزهیهی قاڕی، له زهرهر نهوت نهفێک نهێرێت.
ئهما بایمه سهر سوێر خومان که ئیسه بیهسه عهروسی، زاوا بیهسه داماد، و وهوی بیسه عهروس، و خولاسه ههزار ناو عهڵاجهویتر. وهووی فهقیر ئهوهڵ بایهس یه دوهرهێ پڕ له دهرد و ڕهنج سێوڵ ههڵکهندن، موێ ههلکزانن بگۆزهرنێت، و جۆر سهر پاچک کاوڕ دهمو و چو خۆێ پاک بکهێت، له شونێ، خانم ئارایشگهر، گیرفانێ له پویل وه دهرد وڕهنج ودهس هاتگ زاوا، که مۆمکنه قهردیچێ کردوت پڕ کهێت، سهدها عهکس و مودۆل نهێته وهردهس عهروس بیچاره، که ههرماێ له کزهێ موێ ههڵکهدن دڵێ پڕ له ژانه. عهروسیچ له فکرێ چوت، دهس نهێته بان جهنیفر لوپتز ویشێت ئارایشهکهم جۆر ئهو بوۆت، ڕهنگ قژم جۆر بریتنی سپهیر بۆت، و خۆلاسه ڕهنگ چهوم جۆر فڵانهکهس. ئهما تهجروبه وهتگهس ئهگهر نهتوایت جۆر خۆت بویت، وه هۆیچ کهستریچ ناتوانیت تهبدیل بکریهیت. چوین ئی قهتعات یهدهکیه که وهوی ئهزیز سفارشێ داگهس وهل یهکا جۆر دهر ناتێت. چوین مایکل جاکسون فهقیریچ تواست خؤی چهرمگ بهکێتوه بهڵام ئیسه بایهس وه چادر و مهقنعهوه بگهردیهت تا دهم چهو ترسناکێ زهنۆیقه و مهردم نهکهێت. لهی مهرحهڵه که تێ پهڕ بۆت، مهراسم سوێره که وه عهروسی مهعروفه. ئی مهراسمه له داخڵ کشور فره نازانم چه جۆری چوته ڕێوه، ئهما چهن جارێک مهجبور کریامهس سهێر فیلمهکانێان بکهم، وهڕاسی ئحساس کردم ئی عهروسیه نه له دالهو گیریاگه و نه ڕهبتیچ وه فهرههنگ کورد فهقیر و ههژاروه دێرێت. ئیسه دهلیل چهس نازانم، وهلێ زانم ئهگهر ئیجۆر خهرجگهل بێ حهساو کتاوه نهوت، خانم عهروس شهخسیهتێان شکیهت، دهم دۆکان فره له طڵا فروشهکان و کهێک فروشی و دهوڵ و دمهک ژهن تهخته بۆت. تا ئێرهێ کار دیاره چهقڵ و ڕوی، ههڵو و سهرگهڕ وهل یهکا هاوکارن یا یه تهوافق نانوشته کردنه تا له جنازهێ مهراسم عهروسی سههم خۆێان ههڵ بگرن، وهیجوره ئقتساد مهمڵهکهتیچ وهسواری عهروس و داماد عزیز چهند هانگاوێکتر ههڵ بگرێت. دیاره ئیه ئهڕا ناو وڵات که ههر چێ چشته تهقریبا حهرامه، جۆره تهنوعێکه که مهردم فۆرسهت کهن لهباسه تازهکانێان بکهنه وهر، وهل یهکا یه قڕ کهمهڕێک خالی بکهن. ئهما ئفتزاح ها له خارج کشور. له خارج کشور که گشت له سهر سهندهلی ڕاحهت پهناههندهێ سیاسی دانیشتنه و ورده ورده بویگنسه شههروهند وڵاتگهل مۆختهلف، ئیانه حهماسه خۆڵقنن، حهماسهێ دوێری له خوێان، حهماسهێ فهرار له ئاداب، زوان و فهرههنگ. حهماسهێ ههرزانفروش کردن ئهرزشگهلێک که ههزاران پێشمهرگه و ئنسان مۆبارز له زێندانهکان دهوڵهته داگیرکهرکان کوردستان وه خاترێان گیانیان له دهس دان. ئهوجۆره باسکه گهرم بۆێ که گویا دهوڵهت داگیرکهرکان خهریکن ههویت و مهوجودیهت کوردی و یارسانی ئیمه له ناو بهن، ئهنفالمان کهن، وه خاتر له وهر کردن لهباس کوردی، قسهکردن وه زوان کوردی وه حهتا گورانی وهتن وه ئی زوانه، مهجبورمان کردنه ئاواره بیمن. له ههر چایخانهیچ دانیشیت گشت خۆێ وه کورد زانێت، ههتا له ناو ههر ئاو دهسخانهێک دانیشیت تا قهزاێ حاجهت بکهیت شۆعار بژی کوردستان نویسیاگهس. ها له فکرم له سالهکان ههشتاد میلادی له یه مزگهوت له شار کهلار له کوردستان باشور ئهڕا دهس وه ئاو ڕهساننێک چیمه ئاودهسخانه. یه شؤعار نویسیاوی "سهر کهوێ بزوتنهوهی حهقخوازێ کوردستان" له ژێر ههر ئهو شوعاره یهکیتر وه خهت قهشهنگ نویساوی
" وه نویسین له ناو ئاودهسخانه قهد ڕزگارێ نابێت ئهم کوردوستانه". له ژێر کوشت وبڕ و فشار نزام حاکم بهعث مهردم ئهفکار و نهزهرات خوێان له ناو ئاودهسخانه ئاڵوگوڕ کردن. ئهما ئیسه له دهرهوهێ وڵات که مهردم ئازادن، شوکر ههرماێ مهراسم پرسه و خاکسپاری فره له کونتروڵ خارج نویگهس، ئهما سوێر یا بویشیم عهرووسی گوشمان کهڕ، چهومان کور. من خۆم له ههر ههزار عهروسی یکی چم ئهویچ وهدهلیل خاسێک که مهجبورم. ئهما له دهنگ و باس و شێوهێ وهڕێوه چوون مهراسم ئهوقهرهیچ بێ خهوهر نیهم، چوین ههر نهوت کهمێک فزولم توام بزانم ئی مهردم خۆمانه وه چه مهسیرێکا چن. نهزهرات خۆم فره جار باس کردگمه، وهلێ کهس وه کڵاو بهنده گوز پهێمانه ناکهێت، مۆم نیه، ئهما ئهڕا مێژۆ ئی مهتنه نۆیسم که بۆیشم من وهل ئی ئهنفال داوطبانهێه نهویهم و هاواریچ کردم کهس گوش ناێا. ئهڵبهت من حهق ههر کهس ئهڕا شیوهێ وهڕێوبردن زندهگی شهخصی وهڕهسمیته ناسم، وهل ئاڵوگوڕیچا مۆخاڵف نیهم. وهلێ له ئنگلیسی یه ئستڵاح ههس وه پێ ویشن sustainable development فره جاڵبه، مودهت فرهێک نیه ئهڕا تهعریف و بهێان شیوهی ڕۆشد ئقتسادی و کومهڵایهتی وڵاتهکان له یک کنفرانس سازمان ملل ئستفاده کریا، و ئیسهیچ فره جێ خوێ کردگهسوه له ئهدبیات سیاسی و کومهڵایهتی. وهلێ وهختێک تماشاێ ئاڵوگؤڕ کولتوریی مهردم خۆمان له خارج له کشوهر کهم وهل ئی سیاست sustainable policy فره جۆر دهر ناتێت. ئی سیاسته ویشێت ڕۆشد کردن دروسته ئهما باێهس رۆشد یه ڕۆژه نهوت، بهڵکو وه یه نهزم ئارامێک شروع بۆت و ئدامه داشتوت تا ئی ڕۆشده نهوته سهبهب له یهک دابڕین له گۆزهشته و حاڵ. ئهما ڕۆشد لاێ خۆمان له مهراسم گرتن نه تهنیا دابڕانه له گۆزهشته بهڵکو وهل هویچ مهعیار تا ئیسه موجودیچا فره ناخونێت. کوتر پالم شوڕ، لیموزین مشکی، خهت ڕیش دهورهانی، عهوهز کردن لهباس چهند مودل له تویل یه تاقه مهراسم، دانس و ئاواز فارسی و تورکی کهێک چهن تهبهقه، لهباس دیو درێژ عهروس خانم و فره چشتتر له ئختراعات تازهێ، تازه دامادان و تازه عهروسهکان خومانه. گوشمان کهڕ عزیزگهل. باوهڕ بکه وهختێک سهحنهگهلێک له سوێر بازێک له دوستان خارج کشوریمان دیم فرهێک ناماوی دهس بکهمه باوکه ڕو. چوین هۆیچ ملهتێک له دونیا ئهوقهره وه دهس خۆێ له خۆێ بێگانه نهویهس. ئهفریقایی وه لهباس و هوڕ و مهوجهکهنێان، له حاڵێک زوقان فیل ها له ملێان، و تهپڵ و دمهکهکهێان نه تهنیا ئفتخار کهن بهڵکو توانستگنه مهجودیت خۆێان وه مودرنترین وڵاتهکانا تهحمیل بکهن، و حهتا مهحبوبیهت فرهێک وه دهس بارن. دۆزهله ژهنهکان ئامریکاێ لاتین و خۆاێانه له وهرهک سینگێان خێابانهکان شاره گهورهکان ئروپا قۆرخ کردگنهس، نه تهنیا دهرئامهد خاسێک دێرێن بهڵکو حس هاودهردی فره ئنسان ئازادیخواز دونیا ئهڕا لاێ خوێان ڕاکیشانهس. ئهما ئیمه که له دهس فهرهنگ و زوڵم زور داگیرکهر فارس، عهرهب و تورک ههڵاتیمه، تازه خهریکیم رهقص باباکهرم، قڕ کهمهر دایین و تهقلید کورکورانه له فهرههنگ حاکم له ئێران له مهراسم سوێرکانمان بهیمه ڕێوه. 90 درسهد گورانیهکان فاسیه یا تورکیه، بهشه ئهسڵیهکان مهراسم وه ئاههنگ فارسی ئجرا بۆت. حتی پیروزبایی کردن له زاوا و بۆک وه فارسیه. ئهڵبهت من تهنیا خهتاێ عهروس داماد لهی مهورد خاسه ناگرم، چوین ئی ههمکه وه ئستڵاح هونهر مهند هونهر توپن خۆمانه ههن، که خهریک سهرزنش کردن مهردمن که گویا ڕێز له هونهرهکهێان ناگیریهت ئاما له خهڵق ئاسارێک که عهروس و داماد فهقیر له دام ئاههنگ فارسی ڕزگار بکهێت عاجزن. تهنیا مهمکت وهک پرتقال، و لێوت وهک هاناره دهنه تاویل مهردم. مردهشور خانه بوهێت خوتان و هونهرتان . وه ههر حاڵ ئهگهر بایمه سهر مهتڵهب مهخارج سویر حهساو بهکهیم بایهس باس له ههزاران دلار بکهیم تا بتوانیم بویشیم چهنی ئیسه مهردم حازرن ئهڕا یه مهراسم سادهێ ئنسانی خۆێان بننه ساج عهلی، و مهردم بخنه زامهت تا بان و گورانی فارسی و عهرهبی و تورکی گوشێان کهڕ بکهن. مهردم ئروپایی که خۆێان ئی تهشرفیفات پڕوپویچ ساز کردگنه، سادهترین مهراسم گرن، که له چهند نهفر زیاتر دهعوهت ناکهن، حهته فره وهختیچ ئهسڵهن مهراسم ناگرن. مهردم فهقیر دونیای سووم و له وانه مهردم خۆمانیچ خهریکن تازه ئداێ ئهشرافیهت ئنگلیس و تهمدن بدون پاێه و ئهساس فارسی دهر تێرن. بژی خومان جی خوێ داگهس نان کهیک و خامه، تهلموێت و ئهسب و ماین جێ خوێ داگهس لیموزین. لهباس کوردی تهنیا ئهڕا چهن پل ههڵپهڕکێ ئستفاده کریهت، له شوونێ دی تهمام ڕهقس فارسی، وه پویل کوردی و قڕ کهمهر دۆیتگهل کوردی. که خۆدا ههڵ ناگرێت ئهگهر فارسێک تهشریف داشتوت چهنێ وهپیمان بخهنێت چوین ئدعاێ دیگران دهر هاوردن کار ئاسانێک نیه. ئهما ههر کهس له فهرههنگ و کولتور خؤێ ماموستاس، پهس ئیمه و رهقس فارسی فکر ناکهم جۆر دهربایم، مهگهر ههر ویجوره وه زور خۆمان بکهیمه فارس له حاڵێک ئهوان قهبولمان ناکهن.
دهلیل ئهوهسه فارس فهقیریچ خۆێ ئی ههرا و بهزمه له شون دهس دیگهران ڕهسیگهسه پێ، ههر ئهوجۆره تاسوعاو ئاشورا کردگنهسه ڕهسم دهفاع له ئیمام حوسهین عهرهب له مۆقابڵ یهزید عرهب، بهزم و بالۆرێ عهروسیچ کردگنهسه بهزم ئهڕا مهردم بیچاره و فهقیر خۆمان. مهردمیچ ههر ئهو جۆره که گوش ناێهن بزانن ماناێ، ههنار دهنک دهنکی، سۆخمه له سهر مهمکێ چێ ڕهبتێک وه یهک دێرن، و خۆێان له ههڵپهڕکه غهرق ئارهق کهن، وهی ڕاحهتیه قهبوڵ کهن خانم عهروس ئاخرین تاڵ مویهکهێ ههڵکیشان و تهمام بهدهنێ بقرچنێتوه، و له شونیچی وه وهسیلهی خانم ئارایشگهر پولیش بێریهت تا بتوانێت له ناو فیلم زهماوهندهکه یه ئهرجنهک نیشان نهێهێت. ههر وهی ڕاحهتیه قهبول کهن که گورانی فارسیه ئهڕا ڕهسمی کردن پهێوهند بووک و زاوا له ئایهی قۆرعان ئهڕا مۆسهڵمانێک مۆهمتره. چون ئهگهر ئاههنگ عهروس خانم قهشهنگه، موهاش ڕنگاڕهنگه، زاوا و بووک و بهقیهێ ڕهقس دوستهکان نارێته قنگ خڕ دان، ئحتماڵ نهێرێت، ئهو عهروسیه بتوانێت قابل قهبول بۆت. ئیسه بایم یه فهرههنگ سهنج دانهیم و بزانیم، چهن مسقاڵ لهی عهروسیه که یه پهدیدهێ فره مۆهم فهرههنگی و ئنسانیه، هین خۆمانه؟ لهباس هین خۆمان نیه، گۆرانی 80% هین ئیمه نیه، نان کهێک جێ بژی گردگه، عهروس جێ وهوی، داماد جێ زاوا، لیموزین جێ ماین و ئهسپ و قاتر. وهیجۆره فهرههنگ سهنجهکهمان نیشان دهێت که خۆمان وه دهس خۆمان خهریکیم خۆمان خنکنیم. له شون مهراسم عهروسیچ شوکۆر ئهڕا خودا گشت چما تهراونج گردگهسهێان، و شهله شهل خۆێان ڕهسننه ماڵ و چهن ڕوژیچ له شونێ هیلاک و جهمامن. پهس بان با دی تهخسیر کهس نهگریم پیاوهتی بکهن.
له ئاخریچ یه ئشارهێ کوتاه بکهمه باسێک له سهر زوان ڕهسمی له کوردستان که لهی ئاخره له مابهین بڕێک له دوستان له سایت یارسان مهترح بویگهس. دیاره ههر کامێان بڕێک واقعیهت باس کردنهس ئهگهر گشت ئهو باسگهله بخهیمه پاڵ یهک توانیم بویشیم گرفت نهێاشتن زوان ڕهسمی و یهکگرتوو، پێچێدهتر لهوهسه که بتوانیم وه چهند مهقاڵه حهڵ و فهسڵێ بکهیم. ههر زوانێک که له پشتوانهێ ئقتصادی مهحروم بوت ئمکان سهر کهفتنێ ئهگهر کهم نهوت حهتمهن فره زهئیفه. ئهما فکر کهم که ئی باسه باێهس له سهر ئهساس ئحترام و له یهک حالی بوێن بوت. فهوتیان ههر لههجه و کهلیمهێ زوان کوردی له ههر زاراوهێک خهساراته ئهڕا گشت، چون ئهو وهخت زووان ناسهکان باێهس پهنا بوونه بێگانه تا بتوان چشتێک ناودێر بکهن. وه ههر حاڵ ئهگهر وه دهس من بۆت زوان ئنگلیسی کهمه زوان ڕهسمی، و ههر کهس ئهڕا خوێ وه لههجه و زاراوهێ خۆێ ههر گۆرانی ههنار دهنک دهنکی بویشت. چوین تا بایم و کۆته خشت ماڵێک وێران ئاپارتمان دروس بهکهیم، ئاو فره ههڵگرێت. زوان ئنگلیسی زوانێکه که له ههرچی زهمینهس شون خوێ کردگهسوه، و ههر ملهتێک بتواێت وهل ڕهوهند دۆنیای ئیمڕوژا حهرهکهت بکهێت باێهس له ئنگلیسی حالی بۆت. فکر کهم ئیه ئاسانتره تا بایم له سهر نووه سورانی، گورانی کرمانجی یا ههورامی فێر بویمن.
ویجۆره له شهڕ کام زاراوه خاستره ڕزگارمان بۆت، و حهق کهس پاماڵ ناوت و ملا حسن و هاوفکرهکانێ مهجبور ناون ئهڕا تهحمیل زاراوهێک دهس بوهنه ئهسڵحهێ سانسور. ئهگهر ئی پیشنیار منه جۆر پێشنیار دهوڵهت کۆت کۆتی قهبول بکریهت خوشحاڵ بۆم، وهگهرنه من نه زووان ناسم نه له سهر ئی مهوزوعه چشتێک زانم تا له ئیوه عهزیزگهل بشارموهێ.
نهوید. ژانویه 2009
