تهواف وه دیوه تهور
ها فکرم ههر وخت تواستیم بچیمه تهواف، یه ڕوژ وهر له مهراسم ژنگهل ئاوایی خهریک درست گرده تا تیری بوین تا له شونه مهحهل تهوف رۆژ ودیاتر دۆعا بێریهت. وه ههر حاڵ ههر کهسیچ مناڵ و ماڵ خوێ نانه ناو سهتڵ یا له تهویله یه ههوش ماڵکه وه بایه ئاو سارد گهرم و سوایون ڕهقی و لیفهێ وش کهفتنه گیانێان تا چڵک زوسانه له لهشیان پاک بکهنوه. بگوزهریم که ئی وه ئسطلاع ملهدانه چ جۆر شکهنجهێک بوی، ڕوژ بهعد وهختێک له سهروهژویهرکهکان گهرما جمیا، جا شون زام لیفه وهشهکه قرچانهو که دهرد وژانهکهێ ههزار تهواف کرده قۆزڵ قورد بنێاێهم. له ئنتههاێ سهر ژوێرکایی ڕهسیمنه ئهوڵێن کهڵهک و برکه دار ملهسهرانه. ههر لهوروه شروع کردیمه ماچ کردن کوچک و دار و گهوهڵ و هاوار کردیم داوو و باوهیاگار له شهڕ بخهرهمانه لا، چ شهڕێک چهوهڕیمان بوێ خومانیچ نهزانستیم، فهقهت ههر ئیه زانستیم که وه ماچ کردن هر کوچۆک وکهڵهكێک وهتیمهێ. دروس نازانم چهن دار و کوچک ماچ کردیم تا ڕهسیمنه خود مهرقهو، لهوره کهشه لاسیکهکانمان کهندیم و کفتیمه ماچ کردن مۆوائێک ناو ههوش و ورده ورده وهروه لاێ خود مهرقهو وه دهم ماچ کردنوه کهفتیمه ڕێ. پاێ له ناو کهوش لاسیک کوڵیاگ نهفهر وهرین که بو ئارهقێ ئهو ناوه پڕ کردیو، لا بان مۆوازێک دهروازهێ مهرقهو شونێ کهفتوێ نهفهر دویاتریچ بێ تهوهجوه وه بۆ و بهرامهێ وه جێ ماگ ماچ خوێ کرد و قهدهم و قهدهم له دهروازه مهرقهو نزیک بوینهوه. گشت وه سهف و نهوبوت شون دهم یهک له سهر دهر و دهروازهێ مهرقهو ماچ کردن، که ئهگهر ئانفۆلانزاێ مامر لهو وهخته بویاتا فکر ناکهم یه نهفریچ وه ساق دهر بچیاتا.
وه هار هاڵ ماچ کردن ناو مهرقهو توزێک خاستر بوێ و ههر کهس توانست تهقهلبی بکهێت، له جێ ماچ لویت بارێت پارچهکانا. بڕێکیچ پارچه سهوزهکان ساینه دهم و چهوێانهوه و دڵ هاوار کردن و داواێ کۆمهک کردن یان مناڵێان بۆت، یا زكیان بۆته کۆڕ یا دیوانێ وهل شویهکهێانه یا خهسویرهێانه بکهێت. خۆلاسه ساحب مهرقهویچ ماوهێ فرهێک بوێ خهو خهێر کهفتویه پێا و لا ژێر یه خروار خاک و خوڵ و سیمان و لا شونێچی قالی و پارچه شاریاویوه. نازانم چهن لهی دۆعا و دواخوازگهله ئجابهت کرد یا ئهسڵهن گوشێ بدێهکار بوێ، وهلێ یه چشت مالوم بۆی که مهردم وه نهزم و تهرتیب و به هویچ عهجهلهێک مهراسم ماچ کردن خوێان بردنه ڕێوه. تهنیا بازه وهختێک شوان مهردم زهرده که نزیک بوین له مهرقهد باوهیادگاروه، وه ههنگهو پهڵه هاتن چوار ماچ حهساوی مهرقهو کردن و دواره چین ڕهسینه ڕیهن و بزنهکانێان. نا ناو ههوش گهورهیچ چهن دار پیر پهڵك و سهوڵ وجود داشت که ههر کام ههزاران ههلوێرکه وه پهڕو ڕهنگ واڕهنگ ههواسیویه قهێێانه که ژنگهل بێ مناڵ، و بنامهڵهگهل وجاخ کۆر تواستن مناڵیان بۆت یا بونه ساحب کۆڕ. ئهما تهواف و ماچ کردن دار و کوچک لاێ گشت مهردم عهشیرهکان جۆر یهک نهوی. لهوه زیاتر باوهیادگار تهنیا مهحهل زیارهت نهوهی. مهرکهز سۆڵح، عاشقی، و ئستراحهت دز و جهردهیچ بوێ. ئهما دز و جهردهکان ئیمانێان فرهتر بوی له باقی مهردم، له گشت فرهتر ماچ کوچوک و کهڵهک کردن چوین نهتهنیا وهر له له ئهوه بچنه دزی توانستن ئستراحهت بکهن بهڵکو توانستن له نواڵه و گردهێ دوعا دریاگ تێر بخوهن و توشگ دزیکهیچ ههڵ بگرن، و تێریچ وه خلوس نیهتوه لاڵه بکهن که حهزرهت باوهیادگار لهی مهرحهله له دزی نجات خهێرێان بێهت. یه ڕوژ براگهل دز که عازم کار خهێرێان بون له مله سهرانه تویش مهردم زهردهیی تیهن که سوار خهرکهنێانن و خهریک ئهڕا هاوردن چیلک بچنه ئهو دیو مله سهرانه. براگهل زهردهیی دی ئهوقهره ماچ کهڵهک و دار و کۆچک کردگنه نه تهنیا یاس بویگنهس بهڵکو تکرار ئی کاره چشت فهرێک عایدێان نهکردگه، له نهتیجه له جیاتی ئهوه له کوڵ خهرکان بانه خوار وه ڕهسم باقی مهردم و دهم ماچ کوچکهکان بکهن وه دیوه تهور ئهویچ له سواری خهرهکانوه ماچ کهڵک و دارهکان کهن. براگهل دز و جهردهێ متهدیهن ئی کاره وه دروس نازانن، وه زۆر ئهسڵهحه خهرک بار فهقیر زهردهیی له سواری خهرهکان پیاده کهن و مهجبورێان کهن که تهمم لهڵهک و کوچک ملهسهرانه ماچ بکهن و قهوڵ بێهن دی وه دیوه تهور ماچ نهکهن. چوین ئهگهر ئیسه وه دیوه تهوه ماچ ئیمام و شونه مۆقهدهسهکان بکهن سۆ د سۆ سۆ دی مهردم وه هاناردن ماچ ههوایی مهراسم ماچ کردن ئشیا مۆقهدهسهکان وه جێ تێرن، ئی کاریجه خڵاف دینه و پاێهێ ئهساسی دین زهیف کهێت.
ئهما ئیسا نازانم شیوهێ ماچ کردن دار و کهڵهک ههرماێ ماگهس یا نه وهڵی ئیسه فره کار وه وهسیهلهی موبایل ئنجام گرێت، مهسهلهن لا کشوهر ماڵزی توانیت ژنهکهت وه هاناردن یا اس م اس تهڵاق بێهیت، یا کلیسا ژماره حهساو وازکردگه ئهڕا تهکانن گیرفان مهردم ئهگهر یه اس ام اس ئهڕا ئهو ژماره بهنێریت مهبڵهقێک له حهساو بانکیهکهت چۆت حهساو کلیسا. فکر کهم و پیشرهفت تکنولوژیک کریهت ماچ ئلکترونیک دروس بکریهت وهی مانا که ههر چێ دار و کوچکه که بایهس ماچ بکریهت وه شیهوهێ وایرلس وه یهکتر وهسڵ بکهن و یه سهفحهێ ئلکترونیک ماچ بکریته تا لازم نهوهت ههرکهس و ه دهور دار و گهوهڵکانه بگردیهت تا ههم موحیت زیست زهرهر نهویننێت ههم ماچهکان سهبت بکریهت که حهساو کتاو وجود داشتوت. له زمن بایهس قهید بکریهت که ماچ بایهس ماچ بوت نه وه دیوه تهور یا ههر چشتکتر
ها فکرم ههر وخت تواستیم بچیمه تهواف، یه ڕوژ وهر له مهراسم ژنگهل ئاوایی خهریک درست گرده تا تیری بوین تا له شونه مهحهل تهوف رۆژ ودیاتر دۆعا بێریهت. وه ههر حاڵ ههر کهسیچ مناڵ و ماڵ خوێ نانه ناو سهتڵ یا له تهویله یه ههوش ماڵکه وه بایه ئاو سارد گهرم و سوایون ڕهقی و لیفهێ وش کهفتنه گیانێان تا چڵک زوسانه له لهشیان پاک بکهنوه. بگوزهریم که ئی وه ئسطلاع ملهدانه چ جۆر شکهنجهێک بوی، ڕوژ بهعد وهختێک له سهروهژویهرکهکان گهرما جمیا، جا شون زام لیفه وهشهکه قرچانهو که دهرد وژانهکهێ ههزار تهواف کرده قۆزڵ قورد بنێاێهم. له ئنتههاێ سهر ژوێرکایی ڕهسیمنه ئهوڵێن کهڵهک و برکه دار ملهسهرانه. ههر لهوروه شروع کردیمه ماچ کردن کوچک و دار و گهوهڵ و هاوار کردیم داوو و باوهیاگار له شهڕ بخهرهمانه لا، چ شهڕێک چهوهڕیمان بوێ خومانیچ نهزانستیم، فهقهت ههر ئیه زانستیم که وه ماچ کردن هر کوچۆک وکهڵهكێک وهتیمهێ. دروس نازانم چهن دار و کوچک ماچ کردیم تا ڕهسیمنه خود مهرقهو، لهوره کهشه لاسیکهکانمان کهندیم و کفتیمه ماچ کردن مۆوائێک ناو ههوش و ورده ورده وهروه لاێ خود مهرقهو وه دهم ماچ کردنوه کهفتیمه ڕێ. پاێ له ناو کهوش لاسیک کوڵیاگ نهفهر وهرین که بو ئارهقێ ئهو ناوه پڕ کردیو، لا بان مۆوازێک دهروازهێ مهرقهو شونێ کهفتوێ نهفهر دویاتریچ بێ تهوهجوه وه بۆ و بهرامهێ وه جێ ماگ ماچ خوێ کرد و قهدهم و قهدهم له دهروازه مهرقهو نزیک بوینهوه. گشت وه سهف و نهوبوت شون دهم یهک له سهر دهر و دهروازهێ مهرقهو ماچ کردن، که ئهگهر ئانفۆلانزاێ مامر لهو وهخته بویاتا فکر ناکهم یه نهفریچ وه ساق دهر بچیاتا.
وه هار هاڵ ماچ کردن ناو مهرقهو توزێک خاستر بوێ و ههر کهس توانست تهقهلبی بکهێت، له جێ ماچ لویت بارێت پارچهکانا. بڕێکیچ پارچه سهوزهکان ساینه دهم و چهوێانهوه و دڵ هاوار کردن و داواێ کۆمهک کردن یان مناڵێان بۆت، یا زكیان بۆته کۆڕ یا دیوانێ وهل شویهکهێانه یا خهسویرهێانه بکهێت. خۆلاسه ساحب مهرقهویچ ماوهێ فرهێک بوێ خهو خهێر کهفتویه پێا و لا ژێر یه خروار خاک و خوڵ و سیمان و لا شونێچی قالی و پارچه شاریاویوه. نازانم چهن لهی دۆعا و دواخوازگهله ئجابهت کرد یا ئهسڵهن گوشێ بدێهکار بوێ، وهلێ یه چشت مالوم بۆی که مهردم وه نهزم و تهرتیب و به هویچ عهجهلهێک مهراسم ماچ کردن خوێان بردنه ڕێوه. تهنیا بازه وهختێک شوان مهردم زهرده که نزیک بوین له مهرقهد باوهیادگاروه، وه ههنگهو پهڵه هاتن چوار ماچ حهساوی مهرقهو کردن و دواره چین ڕهسینه ڕیهن و بزنهکانێان. نا ناو ههوش گهورهیچ چهن دار پیر پهڵك و سهوڵ وجود داشت که ههر کام ههزاران ههلوێرکه وه پهڕو ڕهنگ واڕهنگ ههواسیویه قهێێانه که ژنگهل بێ مناڵ، و بنامهڵهگهل وجاخ کۆر تواستن مناڵیان بۆت یا بونه ساحب کۆڕ. ئهما تهواف و ماچ کردن دار و کوچک لاێ گشت مهردم عهشیرهکان جۆر یهک نهوی. لهوه زیاتر باوهیادگار تهنیا مهحهل زیارهت نهوهی. مهرکهز سۆڵح، عاشقی، و ئستراحهت دز و جهردهیچ بوێ. ئهما دز و جهردهکان ئیمانێان فرهتر بوی له باقی مهردم، له گشت فرهتر ماچ کوچوک و کهڵهک کردن چوین نهتهنیا وهر له له ئهوه بچنه دزی توانستن ئستراحهت بکهن بهڵکو توانستن له نواڵه و گردهێ دوعا دریاگ تێر بخوهن و توشگ دزیکهیچ ههڵ بگرن، و تێریچ وه خلوس نیهتوه لاڵه بکهن که حهزرهت باوهیادگار لهی مهرحهله له دزی نجات خهێرێان بێهت. یه ڕوژ براگهل دز که عازم کار خهێرێان بون له مله سهرانه تویش مهردم زهردهیی تیهن که سوار خهرکهنێانن و خهریک ئهڕا هاوردن چیلک بچنه ئهو دیو مله سهرانه. براگهل زهردهیی دی ئهوقهره ماچ کهڵهک و دار و کۆچک کردگنه نه تهنیا یاس بویگنهس بهڵکو تکرار ئی کاره چشت فهرێک عایدێان نهکردگه، له نهتیجه له جیاتی ئهوه له کوڵ خهرکان بانه خوار وه ڕهسم باقی مهردم و دهم ماچ کوچکهکان بکهن وه دیوه تهور ئهویچ له سواری خهرهکانوه ماچ کهڵک و دارهکان کهن. براگهل دز و جهردهێ متهدیهن ئی کاره وه دروس نازانن، وه زۆر ئهسڵهحه خهرک بار فهقیر زهردهیی له سواری خهرهکان پیاده کهن و مهجبورێان کهن که تهمم لهڵهک و کوچک ملهسهرانه ماچ بکهن و قهوڵ بێهن دی وه دیوه تهور ماچ نهکهن. چوین ئهگهر ئیسه وه دیوه تهوه ماچ ئیمام و شونه مۆقهدهسهکان بکهن سۆ د سۆ سۆ دی مهردم وه هاناردن ماچ ههوایی مهراسم ماچ کردن ئشیا مۆقهدهسهکان وه جێ تێرن، ئی کاریجه خڵاف دینه و پاێهێ ئهساسی دین زهیف کهێت.
ئهما ئیسا نازانم شیوهێ ماچ کردن دار و کهڵهک ههرماێ ماگهس یا نه وهڵی ئیسه فره کار وه وهسیهلهی موبایل ئنجام گرێت، مهسهلهن لا کشوهر ماڵزی توانیت ژنهکهت وه هاناردن یا اس م اس تهڵاق بێهیت، یا کلیسا ژماره حهساو وازکردگه ئهڕا تهکانن گیرفان مهردم ئهگهر یه اس ام اس ئهڕا ئهو ژماره بهنێریت مهبڵهقێک له حهساو بانکیهکهت چۆت حهساو کلیسا. فکر کهم و پیشرهفت تکنولوژیک کریهت ماچ ئلکترونیک دروس بکریهت وهی مانا که ههر چێ دار و کوچکه که بایهس ماچ بکریهت وه شیهوهێ وایرلس وه یهکتر وهسڵ بکهن و یه سهفحهێ ئلکترونیک ماچ بکریته تا لازم نهوهت ههرکهس و ه دهور دار و گهوهڵکانه بگردیهت تا ههم موحیت زیست زهرهر نهویننێت ههم ماچهکان سهبت بکریهت که حهساو کتاو وجود داشتوت. له زمن بایهس قهید بکریهت که ماچ بایهس ماچ بوت نه وه دیوه تهور یا ههر چشتکتر
