باوکه ڕو یه کۆڕ ج کیسم لوان
داشتن کوڕ یهکی له گهورهترین ئارهزوهکان بهشهر له کۆمهڵگاێ سۆنهتی و باوک سالاریه. ههر باوکێک وهختێک چرخهکه کوشنێتوه وه خهێال و ئارهزو دروست کردن یه کوڕ چوته بهخهڵ داڵک مناڵهکان، ههر چهن بهش ئهسڵێ وهیهکوه خهفتن تهنیا دروس کردنمناڵ نیه ئهما ئهگهر قهرار مناڵ بۆت تهمهنا ئهوسه که کوڕ بۆت. کۆڕ توانێت کۆتهک پشت بۆت، وجاخ ڕوش بکهێتوه، وه حهتا ئهڕ قهسهم و قۆران خواردن خۆین ههفت کۆڕم نهزربۆت فرهتر نیشان دهێت که باوک عهزمێ جهزمه و تیرێ و خاک نهکهفتگه و ههر جار که چراخهکه کوشانگهسوه، ههر هویچ نهویوت یه کوڕ له شون خوێ هیشتگهسه جێ. ئیسه بایمه سهر ئهسڵ مهتڵهو، هاو وڵاتی خومان یه ڕوژ جل وهڕ وڵاخه بهسه زوانهکهێ حازر کهێت تا بچوت له ناودار پشت ئاوائی یا بار چیلک بارێت. ئهڕا شهڕ نامهێ، خهر خاون مالێچ بویگهسه خاون یه کوڕی، و وجاخێ ڕوشنه. ههرچهند له سهرنوشت کۆمهڵگای خهر کوڕ و دۆیهت فره فهرق نهێرن، چوین ههردوکێان بایهس بار بوهن، ئهما خهر هاووڵاتی خومان کورێهکهێ تاز پا گرتگه و قهوڵ خومان ههر ماێ پهێگهبهنهکهێ واز نهکریاگهس. ههر وهو دهلیله وهختێک خهر کؤڕی تازه پاگرتگ ڕێ کهێت ئهێام کهفێته فکر cat walk له نمایش لهباس و مۆد له سهر سهحنهێ وڵاته غهربیهکان، که چ جۆر دویتگهل وشکهڵاتێگ که دنێگێان توانیت بژماریت له بان سن خوێان لهقنن تا یه جۆر مۆدڵ لهباس تازه و مۆشتهریان بێکار نیشان بێهن.
وه ههر حاڵ هاو وڵاتی خومان له شون جل وهڕ خهره تازه مناڵداردهکه تهور و تێشگ و ڕهسن کهێته لا قهێ پاڵان خهرا، و خویچێ یه نان پهێرهێ دویهشهو که ههزار مکافات له دهس مناڵهکانتر دهرچیگهس بهسێته پشت و ڕکاو دهێ له خهر زاوهر بهسه زوان وهرهو ناگهوهڵ پشت ئاوایی.
ههرچێ له ئاوایی فرهتر دوێر کهفێتوه، زیاتر فکر و خهێاڵ شهو گوزهشته ئازارێ دهێت، چوینکه داڵک مناڵهکان حازر نهوێ ئجازه بێهێته پێ خوێ خالی بهکهێت و هویچ نهوت یه مناڵ دروس بکهن، چوین مناڵ پهنج و شهش خهریکن پاڕهوکه بون، و حهتا ژن ماڵ هاوسایچ یه مناڵ ئزافه هاوردگه، و ههر چێ ڕوژه ئهڕا دهقه دهقه داین ماڵ هاوسا تێرتهێ دهیشت تهڕ و وشکێ کهێت. و جاروباریچ وه ماچێک گوناێ تهرچک مناڵهکه ههڵ مژێت، و پیاگهکهیچێ ویشێت ژنهکه باوانت بڕمێت مناڵهکه مهکوش باوکم دهرتاگه تا دروسێ کردگمهس. ئهگهر دویهشهو یهچکه زویتر باهاتاتوه، توانست وه جورێک داڵک مناڵهکان رازی بکهێت، ئهما له بهخت خراو دێر له شهو نشینی هاتوه، و داڵک مناڵهکان هیلاک خهو کهفتوێه پێا. ههر ناو ئی فکرا بۆێ که دهس ڕاسێ نهقیزهکهێ چزانه بان کڵوک خهر بهسهزوانه تا زویتر بڕسێته ناو دار گهوهڵهکان بهشکو زویتر بار خهرکه له چیلک بگرێت و بپلیهته دویاوه. ئهما ههم زمان گهرمی کوڵوک ماخهر له سهر پهنجهکانێ هس کرد، و موێچڕکهێک جۆر بهرق وه ناو لهشێا هاته خوار و دڵێ یه تهکان خوارد.
خهر کوڕی فهقیریچ ورده ورده وه شوون داڵکێوه ئهڕا یه چوڕ شیر خهریک بوی، وه مله لهقه یه دهف کهفته وهر داڵکێ و یه دهف و دویاێ، دهف دهفیچ دهم برده ئهڕا گوان داڵکێ که داڵکی له ترس نهقیزهی خاونهکهێ ئجازه وه خهرکوڕی نهێا یه چوڕ شیر گهرم بخوێ. وه ههر حاڵ ههر چوێنک بۆێ هاووڵاتی و خهر و خهرکوڕی ڕهسینه ناو دار و گهوهڵهکان، له ناو گڵا و دار له چهو ئاوایی نقوم بوین. نادیاری و دوێری له چاو ئاوایی جورێ له فهزاێ ڕومانتیک ئهڕا هاووڵاتی ساز کهێت و دڵێ خهێته خهو خهو ئهڕا یه دهور ڕومانسی، ئیسه با وهل داڵک خهر کوڕیا بۆت چه قومیهت؟ له وهر خوۆێهو ویشێت عاشقی فره کردیم له دهوران جوانی وهڵێ زیاترهکهێ وهل خهرا بوێ ئیسهیچ ژن خراو دواره پهنامان هاورده ماخهر خانم. و ئهسپایی بهن شواڵێن چهکان و دیو خهر و بن دهسێا ڕهێ کرد و مهشغوڵ کار خوێ بوێ، لهی وهختا خهرکوڕێچ چهن ملق شیر خوارد و هاز کهفته وهر دڵێ دهس کرده ههڵ پهڕکه کردن، هاووڵاتیچ وهته خهر کوڕی ههڵ پهڕ ههڵ پهڕ عهروسی داڵکته ئیمڕوژ.
خۆلاسه فره وه پێ نهچی که دهوران لهزهتبهخش دڵداری تهمام بوێ، و هاوڵاتی یه چهو خڕ دا بزانێت کهس شاێهت قهزیه نهویگهس، شواڵهکهێ ههڵ کیشا و بهنشهواڵێن دواره گره دا، خهریک تهکانن توێک ماخهر خانم بوێ، خویچێ مهرده عارهقێ ههڵ نیشتویی. یه دهفه یه سزرگه هاته ناوشانێا و دۆنێاێک له پهشیمانی داێ گرت. چوین ئهگهر دویهشهو ئهو باوان ڕمایهگه بهیشتا ئیسه توانیستم بویمنه ساحب یه کوڕتریچ ئهڕا پشت برا و وخویشکهکانێ.
فره وه پێ نهچی دڵ پڕ بۆێ له خفهت و ناڕاحهتی له دهس دان یه کوڕ، له هاوردن دار و چیلک پهشیمان بویهوه، خهر کوڕی و ماخهر خانم که ههرماێ دیوێ توزێک ههڵ وڕانویی دا وهر ئهڕا ئاوایی، وه دهنگ بهرز شروع کرده باوکه ڕو. وه پهله خهر وه به باره چیلک ڕهسیهنه ناوهراس ئاوایی، و مهردم وه دهم باوکه ڕو هاووڵاتیوه هاتنه دهر بزانن چه قومایاگهس. پرسان و جویان دهر کهفت که هاووڵاتی یه کوڕ له کیسێ چیگهس. مهردمیچ هاتن و دڵداری دان و هتن دیاره یه کۆڕ له کیست لوان بهڵام ئاخر دۆنیا نیه، ئهگهر دز بۆت تاریکه شهو فرهس. روزگار فرهێ ماگهس ئهڕا دروس کردن کۆڕ، لاڵه بکهن ئهوهکان له ورسیا نهمرن.
نوید مهی 2009
داشتن کوڕ یهکی له گهورهترین ئارهزوهکان بهشهر له کۆمهڵگاێ سۆنهتی و باوک سالاریه. ههر باوکێک وهختێک چرخهکه کوشنێتوه وه خهێال و ئارهزو دروست کردن یه کوڕ چوته بهخهڵ داڵک مناڵهکان، ههر چهن بهش ئهسڵێ وهیهکوه خهفتن تهنیا دروس کردنمناڵ نیه ئهما ئهگهر قهرار مناڵ بۆت تهمهنا ئهوسه که کوڕ بۆت. کۆڕ توانێت کۆتهک پشت بۆت، وجاخ ڕوش بکهێتوه، وه حهتا ئهڕ قهسهم و قۆران خواردن خۆین ههفت کۆڕم نهزربۆت فرهتر نیشان دهێت که باوک عهزمێ جهزمه و تیرێ و خاک نهکهفتگه و ههر جار که چراخهکه کوشانگهسوه، ههر هویچ نهویوت یه کوڕ له شون خوێ هیشتگهسه جێ. ئیسه بایمه سهر ئهسڵ مهتڵهو، هاو وڵاتی خومان یه ڕوژ جل وهڕ وڵاخه بهسه زوانهکهێ حازر کهێت تا بچوت له ناودار پشت ئاوائی یا بار چیلک بارێت. ئهڕا شهڕ نامهێ، خهر خاون مالێچ بویگهسه خاون یه کوڕی، و وجاخێ ڕوشنه. ههرچهند له سهرنوشت کۆمهڵگای خهر کوڕ و دۆیهت فره فهرق نهێرن، چوین ههردوکێان بایهس بار بوهن، ئهما خهر هاووڵاتی خومان کورێهکهێ تاز پا گرتگه و قهوڵ خومان ههر ماێ پهێگهبهنهکهێ واز نهکریاگهس. ههر وهو دهلیله وهختێک خهر کؤڕی تازه پاگرتگ ڕێ کهێت ئهێام کهفێته فکر cat walk له نمایش لهباس و مۆد له سهر سهحنهێ وڵاته غهربیهکان، که چ جۆر دویتگهل وشکهڵاتێگ که دنێگێان توانیت بژماریت له بان سن خوێان لهقنن تا یه جۆر مۆدڵ لهباس تازه و مۆشتهریان بێکار نیشان بێهن.
وه ههر حاڵ هاو وڵاتی خومان له شون جل وهڕ خهره تازه مناڵداردهکه تهور و تێشگ و ڕهسن کهێته لا قهێ پاڵان خهرا، و خویچێ یه نان پهێرهێ دویهشهو که ههزار مکافات له دهس مناڵهکانتر دهرچیگهس بهسێته پشت و ڕکاو دهێ له خهر زاوهر بهسه زوان وهرهو ناگهوهڵ پشت ئاوایی.
ههرچێ له ئاوایی فرهتر دوێر کهفێتوه، زیاتر فکر و خهێاڵ شهو گوزهشته ئازارێ دهێت، چوینکه داڵک مناڵهکان حازر نهوێ ئجازه بێهێته پێ خوێ خالی بهکهێت و هویچ نهوت یه مناڵ دروس بکهن، چوین مناڵ پهنج و شهش خهریکن پاڕهوکه بون، و حهتا ژن ماڵ هاوسایچ یه مناڵ ئزافه هاوردگه، و ههر چێ ڕوژه ئهڕا دهقه دهقه داین ماڵ هاوسا تێرتهێ دهیشت تهڕ و وشکێ کهێت. و جاروباریچ وه ماچێک گوناێ تهرچک مناڵهکه ههڵ مژێت، و پیاگهکهیچێ ویشێت ژنهکه باوانت بڕمێت مناڵهکه مهکوش باوکم دهرتاگه تا دروسێ کردگمهس. ئهگهر دویهشهو یهچکه زویتر باهاتاتوه، توانست وه جورێک داڵک مناڵهکان رازی بکهێت، ئهما له بهخت خراو دێر له شهو نشینی هاتوه، و داڵک مناڵهکان هیلاک خهو کهفتوێه پێا. ههر ناو ئی فکرا بۆێ که دهس ڕاسێ نهقیزهکهێ چزانه بان کڵوک خهر بهسهزوانه تا زویتر بڕسێته ناو دار گهوهڵهکان بهشکو زویتر بار خهرکه له چیلک بگرێت و بپلیهته دویاوه. ئهما ههم زمان گهرمی کوڵوک ماخهر له سهر پهنجهکانێ هس کرد، و موێچڕکهێک جۆر بهرق وه ناو لهشێا هاته خوار و دڵێ یه تهکان خوارد.
خهر کوڕی فهقیریچ ورده ورده وه شوون داڵکێوه ئهڕا یه چوڕ شیر خهریک بوی، وه مله لهقه یه دهف کهفته وهر داڵکێ و یه دهف و دویاێ، دهف دهفیچ دهم برده ئهڕا گوان داڵکێ که داڵکی له ترس نهقیزهی خاونهکهێ ئجازه وه خهرکوڕی نهێا یه چوڕ شیر گهرم بخوێ. وه ههر حاڵ ههر چوێنک بۆێ هاووڵاتی و خهر و خهرکوڕی ڕهسینه ناو دار و گهوهڵهکان، له ناو گڵا و دار له چهو ئاوایی نقوم بوین. نادیاری و دوێری له چاو ئاوایی جورێ له فهزاێ ڕومانتیک ئهڕا هاووڵاتی ساز کهێت و دڵێ خهێته خهو خهو ئهڕا یه دهور ڕومانسی، ئیسه با وهل داڵک خهر کوڕیا بۆت چه قومیهت؟ له وهر خوۆێهو ویشێت عاشقی فره کردیم له دهوران جوانی وهڵێ زیاترهکهێ وهل خهرا بوێ ئیسهیچ ژن خراو دواره پهنامان هاورده ماخهر خانم. و ئهسپایی بهن شواڵێن چهکان و دیو خهر و بن دهسێا ڕهێ کرد و مهشغوڵ کار خوێ بوێ، لهی وهختا خهرکوڕێچ چهن ملق شیر خوارد و هاز کهفته وهر دڵێ دهس کرده ههڵ پهڕکه کردن، هاووڵاتیچ وهته خهر کوڕی ههڵ پهڕ ههڵ پهڕ عهروسی داڵکته ئیمڕوژ.
خۆلاسه فره وه پێ نهچی که دهوران لهزهتبهخش دڵداری تهمام بوێ، و هاوڵاتی یه چهو خڕ دا بزانێت کهس شاێهت قهزیه نهویگهس، شواڵهکهێ ههڵ کیشا و بهنشهواڵێن دواره گره دا، خهریک تهکانن توێک ماخهر خانم بوێ، خویچێ مهرده عارهقێ ههڵ نیشتویی. یه دهفه یه سزرگه هاته ناوشانێا و دۆنێاێک له پهشیمانی داێ گرت. چوین ئهگهر دویهشهو ئهو باوان ڕمایهگه بهیشتا ئیسه توانیستم بویمنه ساحب یه کوڕتریچ ئهڕا پشت برا و وخویشکهکانێ.
فره وه پێ نهچی دڵ پڕ بۆێ له خفهت و ناڕاحهتی له دهس دان یه کوڕ، له هاوردن دار و چیلک پهشیمان بویهوه، خهر کوڕی و ماخهر خانم که ههرماێ دیوێ توزێک ههڵ وڕانویی دا وهر ئهڕا ئاوایی، وه دهنگ بهرز شروع کرده باوکه ڕو. وه پهله خهر وه به باره چیلک ڕهسیهنه ناوهراس ئاوایی، و مهردم وه دهم باوکه ڕو هاووڵاتیوه هاتنه دهر بزانن چه قومایاگهس. پرسان و جویان دهر کهفت که هاووڵاتی یه کوڕ له کیسێ چیگهس. مهردمیچ هاتن و دڵداری دان و هتن دیاره یه کۆڕ له کیست لوان بهڵام ئاخر دۆنیا نیه، ئهگهر دز بۆت تاریکه شهو فرهس. روزگار فرهێ ماگهس ئهڕا دروس کردن کۆڕ، لاڵه بکهن ئهوهکان له ورسیا نهمرن.
نوید مهی 2009
