موساحبه وهل مهلای نهخۆنده بهش 4
پرسیار سوم وهیجوره شروع کهم، تو ناو حزب سیاسی بردی، خومان خو هویچ حزب سیاسی نهیریم، وه قهوڵ کوردی وجاخمان کوره لهی بارهوه. یه جۆنبش داشتیم ئهویچ وهر لهیه له داڵک بوت، سهقهت هاته دونیا و عۆمر کوتاهێک کرد، و بهعدهن ماڵ ئاوایی کرد له سهحنهی سیاسی ئهو زهمانه. وهلێ حزبگهل سیاسی تر ههن که وجودێان له سهر ژیان و حهتا شیوهی فکر کردن بهخش فرهێک له مهردم یارسان تاسیر داشتگنه. مهخسوسهن حزب دمکرات کردستان ئێران و کومهڵه. ئیمه ئهڕا ئاسان کاری جیاو جیا له سهر ههر کامێان پرسیار کهیم. تهڵاش کهیم پرسیارهکان شامڵ فره له مهسائل بوت که زندهگی ئیسه وه گوزهشتهی ئی جهریانگهلوه مهربوته.
نهزهر جنابتان له سهر کومهڵه چهس؟
راسی ئهوهسه که ئیسه چشتێک که کومهڵه وه پێ بوێشن وجودی نیه. کومهڵه بڕێک ئنسان جوان کورد بۆین که له سهر دهم ئنقڵاب سازمان ئنقلابی زهحمهتکیشان کوردستان اعلام کردن، وه بڕێک کار و سۆنهت تازه هاوردنه ناو جنبش ئازادیخوازانهێ کورد، لهوانه شرکت ژن له مبارزهێ چهکدارانه. ئهما ئی مهردمیچه فره وه پێ نهچی که ئێرانیهکان وه پێان زانین که دێرن ڕۆشد کهن، هاتن وله مهردم کورد جیایان کردنهوه، و فارسی نیشانێان دان. وهر لهوه ئهو جهماعته فارسه بان و کۆمهڵه له ژێر ناو حزب کمونیست ئێران بکیشنه زهنجیر، کۆمهڵه وهل مهردم کوردستان له کاروبار روژانهێان بهشداری کردن، وهلێانه داس دهرهو کردن، حڕگکاری کردن، ئهڕا مناڵ ئاوایه ئازادهکان مهدرسه و کومهک دهرمانی فهراههم کردن. ئهما ئهو مهردم فارسه هاتن وهتن ئیه خهریک چهین؟ ئیوه باێهد ئیجوره نهکهین، چوینکه وه پیتان ویشن ئیوه پۆپۆلیستن. ئهگهر ئیجوره بۆت ئیوه ئیتر راهبهر مهردم و چین کارگهر نیهین.
ئی مهردمیچه له صادق بۆین خۆهیان باوهڕ کردن، چۆێن فارسهکان وه زوان داڵکی خۆهیان خاس قسه کردن، کۆمهڵهکانیچ فکر کردن ئهو فارسگهله فره با سهوادن، وهیجوره هاتن و تهسلیم نهزهرات ئه فارسگهله بۆین. من فکر کهم فارسهکان زانستن کۆمهڵه یه رۆژ توانیت بۆته یه نهیرۆ فره جیگای متمانهی مهردم کورد، مهخسوسهن مردم فهقیر و ههژار، ژن و ڕهوشهن فکرگهل مهردم کورد.
ئهڵبهته له ناو کۆمهڵهیچ یه بڕ ئاقا و کوڕه مالک مناڵ کونه ژاندارم بۆین که وه بۆن ئهوه که باوکێان دهوڵهمهند بۆین، توانستۆین بچنه مهدرسه و بۆنه ئاێهمگهل با سهوادێک. ئی کوڕه ئاقا و ژاندارمگهله، فرهتر خۆشیان هات که کۆمهڵه بۆهنه ژێز ڕکاو فارسهکان. چۆێنکه ئهۆان هۆێچ له دهس نهیان، فارسیهکهێان زیاتر وه قهوهتتر کردن، و ئهۆجۆره نیشان دان که له باقی مهردم ههژار خاستر توانن بنۆیسن و بخۆنن.
تا بۆێشێ چه بکهین کۆمهڵه له مهردم کورد جیا کردنوه، فهلاح نا حاڵێ جێ کهلیمهێ خهڵکی زهمهتکیش گرت و، ههر کهس فارسی خاس قسه ناکردا، مهسخره کریا، وه خاتر تهنیا یه فارس له یه کۆبۆنهوهێ گهوره باێد گشتێ وه فارسی قسه بکهن، مهردم فهقیریج مهجبور بۆین چهند کهلیمه زرو و درشت، بخانه پاڵ یهک، و تهحۆیل جهلهسهکه بێهن. وهیجوره کهم کهس توانست قسهکانێ بۆیشێت، ڕههبهری کۆمهڵهێج فکر کرد گشت مهردم بوینهسه کمونیست، و بلشویکهکان نانهسه گیرفانێان.
ئهڵبهته یه دهلیلتریچ ئهڕا کۆمهڵه مهجبۆر بۆی بۆته قۆربانی تهشکیل حزب کمونیست، ئهوه بۆی، که کورد وه گشتی وهل ئێرانیهکانا زوێتر ڕێک کهفن تا وهل خۆێانا، چۆین حزب دمکراتیش وهل مۆجاهدین شهورا دروست کردوین، و له زهماوهن رههبهری موجاهدین بژی داۆینه پێان. که دۆیاتر چیمنه سهر ئهویچه.
خولاسه کۆمهڵه بۆیه بهشێک له حزب کمونیست، وه قهوڵ مهعروف پێشمهرگ کومهڵه بۆێه سهرباز حزب کمونیست وه چهک و تهقهمهنی خوێان و پۆیل ۆ یارمهتی مهردم ههژار کورستانوه. یانێ سهربازی وهپۆیل خۆهت. له حاڵیک فره له مهردم ئهو وهخته سهربازی ئهڕا ئێران تهمام کردوێن، وهڵی دوباره باێهس بچنه سهربازی، ئیجاره ئهڕا کۆرهکان ئاقای تیمسار مودهڕهسی و فارسهکانتر.
ئی پرۆسه تا ئهوره ئدامه داشت، کهباێهد ههر کهس خؤێ مهدیون کهرامات فارسهکان بزانێت که ئی ههمکه لۆتف و مهرحهمهته ئهڕا کۆمهڵه هاوردگنه وهل خۆیانه. کۆرد که دهس خاسێک ئهڕا بێگانه پهرستی دێریت، له ناو کۆمهڵهێچ بۆێنه مۆرید دهس و چهو بهسیاگ فارسهکان.
وهختێک هاتنه مهنتهقهێ ئیمه، یهکی له مهسئولهکان کومهڵه چینه مهنتهقه، وهل مهردم مهنتهقه قسه کردوی، مهردم وه حزب توده وهتوین، حفز توته، ئی مهسئول کومهڵه هاتوه وهت مهردم ئیوهیچ رویزیونینسم تهرد کردنه، وهتم چه جوری؟ وهت وه حزب توده وهتنه حفز توته. وهتم ڕاسه ئهوان چشتێک حهتا ناوهکهێ نازانن پهس تهبیعیه تهردیچی بکهن.
خۆلاسه لاشهێ حزب کمونیست وه سهر دهس کومهڵهوه ما، و رههبهران فارسیچ ههر روژێک یهجار ئهلهم شهنگه خستنه ڕی، و ئدعا کردن، له ناو کومهڵه مهردم ناسیونالیست پهێا کردگنه، وهیجوره مهردم کهفتنه گیان یهکتر، و تهفتیش عهقاید شروع بوێ. بۆ دهم یهکتر کردن که مهبادا وهتون جنبش ئازادیخوازانهێ کورد، چوین ئی کهلیمه ماناێ ئهوه بۆی که ئهو کهسه ناسیونالیسته. له دریژایی ئی ئهلهم شهنگه وهڕی خستنه، کتاو تفاوتهای ما هاته دهیشت. ئهی کتاوه که من 3 جار خۆهندمهێ، 2 جاریچ وه نهوار گۆشێ دام ههرماێ حالێ نهۆیم که ئه ئاقاگهل چهوهتن وه چه تواستن. وهلێ ئیه بۆیه شروع پرۆسهێ له یهک تهرازیان یا وه قهوڵ سیاسیهکان ئنشعاب. وه خهروار تانه و توانج نۆیسان بهر عهلیه یهکتر. حزب کمونیست کارگری، له حزب کمونیست ئێران جیا بۆیهو، و جنازهێ حزب ئهرا کۆمهلهکان مهنه جێ.
حزب کمونیست کارگریچ کهفتنه مۆبارزه له خارج کشور و پیتزا خواردن و ئدعاێ ڕههبهری طبقهێ کارگهر دونیا، یه مدهت بۆینه کانگستر ئهڕا شێواندن جهلهسات سوخهنڕانی، دویاتریچ یهکی یهکی خۆێان کیشانوه و چینه پهێ کاریان. ههرچێ له ژێر ناو حزب کمونیست کارگهریچ مانوه دوباره، له یهکتر تهڵاق سهندن، وه کوردهکان که دی هۆیچ فارسێک نهما تا ئهڕاێ پادوویی بکهن حزب حکمهتیست تهشکیل دان. من خۆم ئهڕا مهرحوم مهنسور حکمهت واقعهن ئحترام دێرم، وه فکر کهم کهمتر کهسێک توانست ئهو ههمکه ئستدلال تازه ئهڕا جنبش چهپ خهلق بهکهێت، ئهوێچ له وهختێک که کمونیسم تۆیش شکست هاتوی.
ئیسه ئیمه 2 کومهڵه دیریم، یهکی ها له ناو پهرانتز، ئهوهکهتریچێ تهبلیغ ئهڕا بهرنامهکهێ حزب دمکرات کهێت. پهرچهم کوردستان ههڵ داگه، فدرالیسم تواێت، وه چهوهڕیه که ئهگهر هاتو ئهمریکا مهردم ئێران ئازاد کرد جور عهراق، ئهوانیچ بونه یهکیهتی نیشتمانی. ئهما یهکیهتی مام جهلال دێرێت، که وهل چهپ و ڕاسه توانێت دانیشێت و ماچێان بکهێت. ئی کومهڵه که ناو خؤی ناگهسه سازمان ئنقلابی زهحمهتکیشان کردستان، له ڕاسی باێس بهشێک له رههبرانێ ئیسه وهل یهکی له دو حزب کمونیست کارگهری ئێران بویان. وهلی مهرحوم مهنسور حکمهت حازر وه قهبولێان له سهف فراکسیون کمونیسم کارگهری نهوی. ئهوانیچ هاتن له قینا کومهڵه زهحمهتکیشان دروست کردن.
کومهڵهێ ناو پهرانتز ههر ئهو کومهڵه قهدیمهکهس که له وهختێک حزب کمونیست دروست بوێگه تا ئیسه ها له ناو پهرانتز، و فره مۆهدهب دانیشتگه، وه حازر نیه باێته دهیشت. ههر چهند فارسهکان تهپاننهێ ناو ئهو پهرانتزه ئیسه لهو دهور وهره ناماگن، وهلی ههر ماێ جۆرئهت ناکهێ باێته دهیشت، چوێن ترسیهت که وه پێ بۆیشن بۆیتهسه ناسیونالیست. ئهڕا ئیه که بۆیشێت من ناسیونالیست نیهم، بهرنامهێ خودمختاریهکهی خۆیچێ لاورد، وه ئیسه شعار حق تعیین سهر نوشت ئهڕا مردم کورد داوا کهێت، وهلێ له پالێا ویشێت ئیمه وهک کومهڵه تهوصیه کهیم له چوارچو ئێران خاسه بمینیهموه. من حالیم نیه، ئهگهر توایت له چوارچو ئێران بمینییهت ئهی دی شهڕ و مرافه نیهتواێت. ئی ههمکه مهردمه رژیم گرێتهێ و کوشێتهێان فکر کهێ کورد تواێت یه لاێ ئێران وه قیچی بوڕێت و نهقشهێ ئێران خهتهنه بهکهێت.
رژیم جمهوری ئسلامی نافامێت، شهڕ وه مردم کورد فروشێت، حزب دمکرات له ئێرانی ئێرانیتره، کومهڵهیچ تهبلیغ کهێت که کورد ئهگهر له یه ڕفراندوم فورسهت دانه پێان که سهرنوشت خویان دیاری بکهن خاستره بویشن ئیمه توایم له چوارچو ئێران بمینییم. من فکر کهم دی ڕفراندوم لازم نیه چوێنکه، ئیسه ئیمه هایمه چوارچو ئێران، وه ئهگهر وڕاوه و ئاژاهێک وهل ئێرانا دیریم لازم ناکهێت مهردم بێگانه جور سازمان ملل و غهێره بان دخاڵت بکهن، و مانهوهمان له چوارچو ئێران وه یه ڕفراندومیچ تهئیید بکهن. ههر ویجوره بیلیمهێ شاێهد نهوهێ داهاتو تواستن ئهڕا خوێان وڵاتێک دابمهرزنن.
نهزهرت له بارهێ حزب دمکراتوه چهس؟
تا ئهوره من بزانم حزب دمکرات ئیسه ڕیشێ چهرمگ بوێگه، له 60 ساڵ زیاتر عومر کردگه. دیاره 60 ساڵ عومر کردن له خاورهمیانه، و کوردستان کهم نیه. له شون ڕوخان جمهوری کوردستان، حزب سی چل ساڵێک له دهوران ئستراحهت بوێ. له ئنقڵابیج وهی لاوه خهریک سیاسهت کردنه، بهڵام وه شیوهێ خۆی. حزب دمکرات ئنتزار داشت بتوانێت له قودرهت شهریک بکریهتوه، و جور حاکم کوردستان له کنار دهڵهت مهرکهزی کارێک ئهنجام بێهێت. ئهڕا ئی کاره حهوڵ فرهدا بهسه زوان، وه حهتا مهجبور بوێ بکهفێته تهقه کردن له پاسدارگهل یهک بار مهسرهف ئیمام زهمان. وهلی ئهوان دهس غهیبی دولار ئهمریکایی وهلێانه بوی، حزبیچ فهقیر، و مهجبور بۆێ دوباره باێت بوته مێوان قهندیل سهر بهرز.
سیاسهت کردن لاێ حزب دمکرات دیاره له ههر دهورهێک فهرق داشتگه، وهک نمونه، وهختێک بهنی صهدر رهیس جمهور بۆێ هازر نهوێ خودمختاریه ههشت مادهیهکهی حزب قهول بکهێ، وهلێ حزب ناامید نوێ، دویاجا له پاریس وه کهمتر لهو ههشت ماده هازر بۆی، ریاسهت جمهوری بهنی صهدر وه بێ وڵات و دهسهڵات قهبول بکهێت. وه ئهڕا تهکمیل کهم و کوڕیهکانیچێ وهل رهفسهنجانیه موزاکره بهکهێت، وهلی وه دزیوه، ئهما موجاهدین وه پیان زانستنو، و له شهورای ملی مقاومهت وه ئتههام مزاکرهجویی خستنهێ دهیشت، حزبیچ که تا ئهو وهخته خۆێ ستون ئهسڵی دمکراسی له ناو شهورا داویه قهڵهم، ئیجاره ئدهعا کرد شهورا بدون حزب ئیتر دمکراتیک نیه. وهلێ کی بوت گوش ئهڕا ئیجور قسهگهلێگ واز بکهێت.
ناو دموکراسی بردیت، تواستم له سهر شعار استراتژیک حزب دمکرات که لهی چهند ساڵ ئاخره گوڕیا نهزهرت بپرسم.
مهلا: بهڵی راسه، ئی شوعاره فره قهدیمی بوی، وه حزب ئهڕا ئیه سابت بکهێت قسهێ حزب قسهێ مهرده، حازر نهوی قسهکهێ بووته دوان. پا له سهر ئی شعاره داگرت. وهلی ئی شعاره دهقیقهن بهێان کنندهی نهزهرات و کارهکان حزب دمکرات بوی. چوین ئی شعاره دمکراسی ئهڕا ئێران، وه خودمختاری وه ئیسه فدرالیسم ئهڕا کوردستان تواست. له نهتیجه حزب فره ئههمیهت وه دمکراسی نه له کوردستان وه نه له ناو ڕیزهکان خوێ نهێا. وه ههر ئیه باعس بوی، که مهجبور بوت، مهقهڕ سازمان پهێکار له بوکان بێیته وهر ئار پیجی، جهماعهت ئنشاعابی ئهو دهوره که ناو خۆێان ناوێنه رێبهراێتهی شوڕشگێر دانه وهر گوله، و دیواجاریج مهلا عوڵا له سمینارێک فهرموی، کژراوانی شهڕی نیوان ههر دو باڵی حزب دمکرات، دهبنه شههیدانی شوڕش، ههر وهک چوون له کاتی مفاوزاتی دهوڵهتی عێراق و شوڕشی کورد، کوژراوانی ههر دولا کرانه شههید الوطنی.، وه ئیسهیچ خود مهلا عهوڵا ببورن ماموستا له بهر نهبونی دمکراسی مهجبور بوگه مهقهر جیا بکاتهوه، بهشی ئهکسهریهتیچ له حزب خهریکی پاکسازی کردنی لایهنگرانی ماموستان بو ئهوه، سانترالیزمی دمکراتیک باشتر مۆستهقهر بکهن.
ماموستا و جهماعهتهکهیچی جهماعهتی کاک مستهفا هیجری به پاوانخواز ناو دهبهن له بهر ئهوه زوربهی ئهندامانی کومیتهی ناوهندی و دهفتهر سیاسی حزب خهڵکی پاوهن (پاوه) نه مههاباد. ئیستا پاوهیهکان به کرماشانی دراونته قهڵهم، وه کرماشانیهکان سهر به هیچ لایهنیک نیهن، واته هیچ کامیان باوهڕیان پییان نیه.
ئهگهر حزبی دمکرات قهرار بێت دمکراسی له کوردستان ڕعایهت کات دهبێت شوعارهکهی ههڵگیڕیتوه، یان به خانهقینی قهڵپهو دیمێ کات. واته بنوسێ" دمکراسی بو کردستان، فدرالیسم بو ئێران" دیاره ئهمهش دهبێته زهحمهتێکی گهوره، چوون دمکراسی به کهسانێک قابلی ئیجراێه که به کردهوه ئیمانیان بهو قسهی ڕوسوه بێت که وتویه، من له بهر ئهوه گیانم دهدهم که تۆی موخالێفم بتوانیت قسهکانی خوت به بێ هیچ ترسێک بکهی، بهڵام له خاوهرمیانه بهر عهکسه، من گیانی خوم دهدهم تا توی موخالفم نهتوانی قسهکانی خوت بکهی. ئهمهش جارێ داستانێکه که نه تهنیا حزب بهڵکو سهرجهمی ئهحزابی کوردی و ئێرانی لێوه دورن. بهڵام سهیر ئهوهیه که لایهنگرانی ئهو حزبه له دهرهوهی وڵات بهرانبهر یهکتر چلون ڕهفتار دهکهن وه چلون دابهش بوگنه به لایهنگهرانی بهشی ئهکسهریهت و ئهقلیهت.
دهلیلئ گوڕانی شوعاری حزب له خودمختاری بو فدرالیسمیچ ئهوهبو که ئیمه له خاورمیانه، کاتێک له موضع قودرهتین داوای کهم دهکهین، وه کاتیکیش هیچ قودرهتمان نیه داوای زۆر، بو نمونه ههر ئهم حزب دمکراته، کاتێک دو له سهر سێ کوردستان له ژێر کونتروڵی دا بوو، داوای خودمختاری کرد، ئیستا که له خاکی کوردستانی باشور میوانه، داوای زورتر ئهکات، چونکه سیاسهتی لهم چهشنه که قهرار نیه بۆی شهر بکهین، وه بو خهون و خهێالێش قهرار نیه پوڵێک بدهن، ئهگهر وایه با چهورتر بێت. ئهڵبهت حزبی دمکرات تهنیا نیه لهم جوره داوا کردنانه، دوایی بوتان له ڕابته تهک جهریاناتی تردا باس دهکهم.
ڕاسی مهلا لهی ئهواخره ژنهفتیم که بهشێک له حزب دمۆکرات جیا بوینهوه، یه بر وێشی جیابوونه، یه بڕ ویشن لهت بوون، فهرق ئی دۆ کهلیمه چهس؟
بهڵێ ڕاسه، له حزب یه جیا بوێنهوه ئتفاق کهفتگه، من فکر کهم حزب دمۆکرات فره زرنگن، چوێن زانستن مهردم فرهێک خهریکن پیر بوون، و ئحتیاج وه کۆمهک و نگاداری دێرن پاڵ نانه پێانهوه تا مهسئول پهرداخت بازنشستی له ملێان بوتوه، و مناڵهکانیچێان خۆ باوک خۆێان وێڵ ناکهن، ئهڕا ئیه وهڵێانا چین. جیا بوینهوه یانێ ئیه که دو نهفهر وهل یهکا بوون وهلی دویاجار ڕێهکانێان له یهک جیا بکهنوه. ئیسه له ئورورپایچ باوه، ژن و پیاگ ویشن ئیمه جیا بویمنهسوه، ئیتر ناویشن تهڵاق دریاگمه یان تهڵاق دایمه. ئهما دۆیاجار ورده ورده دهر کهفێت که یهکی دهر کریاگه و ئهوهکهیچ دهس گرتگهسه مل ماڵ و مناڵهکانا، ئهما ئهڕا ئهوه سابت بکهن که بێ گۆناهن ههر کامێان ویشن ئهوان تهخسیرێان نهوی. ئیسه له ههر حزبیک بپرسی له ههردۆک جناح، ئهڕا جیابوینهوه، ئزهار ناڕاحهتی کهن، و تهخسیرهکه خهنه پاڵ ئهوهکه. ئاێهم سهر لهلێ شێوێت، چوێن ههردوک لاێان ڕاس ویشن. ئهما له یه چشت ههردۆک لاێان درۆ دهن، ئهیچ ئهوهسه که له جیابوینهوه ئهوجۆرهیچه نیشان دهن ناڕاحهت نیهن. فهرق لهت بوون له جیان بوێنهوه، من فره نازانم، ئهما فکر کهم، مهنزۆرێان ئهوهسه که له ملهت جیابوێگنهسهوه. یانێ ملهت له فارسی و ل مشهدد نوسیهت. پهس مل – لهت مساوی است با ملت. پهس حهق دێرن فهقیرگهله چوێن ملهت ئهڕا ئهوان یانێ بهدهنهێ حزب. ئیسه حزب مل له لێان جیاکردگهسوه، ئهوانیچ لهت وهل خۆێانه بردگنه. ئهڕا ئیه وێشن ئیمه لهت بوێمنه. ێانێ مل له لهت جیا کریاگهسوه.
مهلا له سهر عهێد کرسیمهس نهزهرتان چهس؟ وهلا ڕاسی ئهوهسه حهزرهت عیسی ویشن لهی رۆژه له داڵک بویگه، وهلی کهس نازانێت باوکی کیه، ئهما زانن تاریخ تهوهلد دێرێت جۆر یهبڕ لهی مهردم خۆمانه، شناسنامه نهێرن وهلێ جهژن تهوهلد گرن. ئهڵبهت تا ئیسه بۆخت داڵک حهزرهت عیسی کردگنهسه مل یه نهفهر لهو بان بانگهله. ئهڵبهت کهس شکاێهتیچ نهکردگه، ئهویچ چۆێن نه دۆێهت دێرێت نه کهس حازره له جێ ئهۆ دۆێهت بێهت، حازر نیه باێته خۆارو بۆیشێت قهزیه له چ قهراره. منیچ نازانم واقعهن چۆین ئی کابرا حازر نیه باێت له مناڵهکهێ حمایهت بکهێت، شاێهتیچ زاورێ له حهق حهزانهت لاێ خۆمان یا ههر ئهو barnebidrag لهلێ بسهنن. ئهما قسهێ خۆمان بۆت، لهی عهێده بهڵاێ خراوێک تێرنه سهر بۆقهلهمۆنهکان، مهردم ئهقهره خۆهن که وهزنێان چهند کیلو چۆته بان. ئهڵبهت بابزانیت، ههر له شهو کریسمهس مهردم فرهێکیچ له تهنیایی خۆێان کوشن، چؤێن ئی وڵاتگهله مهردم له بێ کهسی پهنا هاوردگنه سهگ. وهختێک دۆێنن کهس نیه بچن ئهڕا لاێ مهجبۆر بۆن دهس دهنه خۆدکوشی. پهس عهێد کریسمهس توانیم بویشێم ڕوژگهل ئاخر عۆمر فرهکهسیچه. مهگهر نهیت سهدامیچ کهس نهێاشت دهستور خۆدکۆشی وه پێ بکهن؟ ئهۆیچ کڵاو ناوینه سهرێ، ههم عهربهکان ههم ڕوسیهکان، وه پێ وهتۆێن تۆ مهردم کورد و عهرهب بکۆش ئیمه بیمهێ عۆمرت کهیم. وهلێ کڵاۆ خراوێک نانه سهرێ.
پرسیار سوم وهیجوره شروع کهم، تو ناو حزب سیاسی بردی، خومان خو هویچ حزب سیاسی نهیریم، وه قهوڵ کوردی وجاخمان کوره لهی بارهوه. یه جۆنبش داشتیم ئهویچ وهر لهیه له داڵک بوت، سهقهت هاته دونیا و عۆمر کوتاهێک کرد، و بهعدهن ماڵ ئاوایی کرد له سهحنهی سیاسی ئهو زهمانه. وهلێ حزبگهل سیاسی تر ههن که وجودێان له سهر ژیان و حهتا شیوهی فکر کردن بهخش فرهێک له مهردم یارسان تاسیر داشتگنه. مهخسوسهن حزب دمکرات کردستان ئێران و کومهڵه. ئیمه ئهڕا ئاسان کاری جیاو جیا له سهر ههر کامێان پرسیار کهیم. تهڵاش کهیم پرسیارهکان شامڵ فره له مهسائل بوت که زندهگی ئیسه وه گوزهشتهی ئی جهریانگهلوه مهربوته.
نهزهر جنابتان له سهر کومهڵه چهس؟
راسی ئهوهسه که ئیسه چشتێک که کومهڵه وه پێ بوێشن وجودی نیه. کومهڵه بڕێک ئنسان جوان کورد بۆین که له سهر دهم ئنقڵاب سازمان ئنقلابی زهحمهتکیشان کوردستان اعلام کردن، وه بڕێک کار و سۆنهت تازه هاوردنه ناو جنبش ئازادیخوازانهێ کورد، لهوانه شرکت ژن له مبارزهێ چهکدارانه. ئهما ئی مهردمیچه فره وه پێ نهچی که ئێرانیهکان وه پێان زانین که دێرن ڕۆشد کهن، هاتن وله مهردم کورد جیایان کردنهوه، و فارسی نیشانێان دان. وهر لهوه ئهو جهماعته فارسه بان و کۆمهڵه له ژێر ناو حزب کمونیست ئێران بکیشنه زهنجیر، کۆمهڵه وهل مهردم کوردستان له کاروبار روژانهێان بهشداری کردن، وهلێانه داس دهرهو کردن، حڕگکاری کردن، ئهڕا مناڵ ئاوایه ئازادهکان مهدرسه و کومهک دهرمانی فهراههم کردن. ئهما ئهو مهردم فارسه هاتن وهتن ئیه خهریک چهین؟ ئیوه باێهد ئیجوره نهکهین، چوینکه وه پیتان ویشن ئیوه پۆپۆلیستن. ئهگهر ئیجوره بۆت ئیوه ئیتر راهبهر مهردم و چین کارگهر نیهین.
ئی مهردمیچه له صادق بۆین خۆهیان باوهڕ کردن، چۆێن فارسهکان وه زوان داڵکی خۆهیان خاس قسه کردن، کۆمهڵهکانیچ فکر کردن ئهو فارسگهله فره با سهوادن، وهیجوره هاتن و تهسلیم نهزهرات ئه فارسگهله بۆین. من فکر کهم فارسهکان زانستن کۆمهڵه یه رۆژ توانیت بۆته یه نهیرۆ فره جیگای متمانهی مهردم کورد، مهخسوسهن مردم فهقیر و ههژار، ژن و ڕهوشهن فکرگهل مهردم کورد.
ئهڵبهته له ناو کۆمهڵهیچ یه بڕ ئاقا و کوڕه مالک مناڵ کونه ژاندارم بۆین که وه بۆن ئهوه که باوکێان دهوڵهمهند بۆین، توانستۆین بچنه مهدرسه و بۆنه ئاێهمگهل با سهوادێک. ئی کوڕه ئاقا و ژاندارمگهله، فرهتر خۆشیان هات که کۆمهڵه بۆهنه ژێز ڕکاو فارسهکان. چۆێنکه ئهۆان هۆێچ له دهس نهیان، فارسیهکهێان زیاتر وه قهوهتتر کردن، و ئهۆجۆره نیشان دان که له باقی مهردم ههژار خاستر توانن بنۆیسن و بخۆنن.
تا بۆێشێ چه بکهین کۆمهڵه له مهردم کورد جیا کردنوه، فهلاح نا حاڵێ جێ کهلیمهێ خهڵکی زهمهتکیش گرت و، ههر کهس فارسی خاس قسه ناکردا، مهسخره کریا، وه خاتر تهنیا یه فارس له یه کۆبۆنهوهێ گهوره باێد گشتێ وه فارسی قسه بکهن، مهردم فهقیریج مهجبور بۆین چهند کهلیمه زرو و درشت، بخانه پاڵ یهک، و تهحۆیل جهلهسهکه بێهن. وهیجوره کهم کهس توانست قسهکانێ بۆیشێت، ڕههبهری کۆمهڵهێج فکر کرد گشت مهردم بوینهسه کمونیست، و بلشویکهکان نانهسه گیرفانێان.
ئهڵبهته یه دهلیلتریچ ئهڕا کۆمهڵه مهجبۆر بۆی بۆته قۆربانی تهشکیل حزب کمونیست، ئهوه بۆی، که کورد وه گشتی وهل ئێرانیهکانا زوێتر ڕێک کهفن تا وهل خۆێانا، چۆین حزب دمکراتیش وهل مۆجاهدین شهورا دروست کردوین، و له زهماوهن رههبهری موجاهدین بژی داۆینه پێان. که دۆیاتر چیمنه سهر ئهویچه.
خولاسه کۆمهڵه بۆیه بهشێک له حزب کمونیست، وه قهوڵ مهعروف پێشمهرگ کومهڵه بۆێه سهرباز حزب کمونیست وه چهک و تهقهمهنی خوێان و پۆیل ۆ یارمهتی مهردم ههژار کورستانوه. یانێ سهربازی وهپۆیل خۆهت. له حاڵیک فره له مهردم ئهو وهخته سهربازی ئهڕا ئێران تهمام کردوێن، وهڵی دوباره باێهس بچنه سهربازی، ئیجاره ئهڕا کۆرهکان ئاقای تیمسار مودهڕهسی و فارسهکانتر.
ئی پرۆسه تا ئهوره ئدامه داشت، کهباێهد ههر کهس خؤێ مهدیون کهرامات فارسهکان بزانێت که ئی ههمکه لۆتف و مهرحهمهته ئهڕا کۆمهڵه هاوردگنه وهل خۆیانه. کۆرد که دهس خاسێک ئهڕا بێگانه پهرستی دێریت، له ناو کۆمهڵهێچ بۆێنه مۆرید دهس و چهو بهسیاگ فارسهکان.
وهختێک هاتنه مهنتهقهێ ئیمه، یهکی له مهسئولهکان کومهڵه چینه مهنتهقه، وهل مهردم مهنتهقه قسه کردوی، مهردم وه حزب توده وهتوین، حفز توته، ئی مهسئول کومهڵه هاتوه وهت مهردم ئیوهیچ رویزیونینسم تهرد کردنه، وهتم چه جوری؟ وهت وه حزب توده وهتنه حفز توته. وهتم ڕاسه ئهوان چشتێک حهتا ناوهکهێ نازانن پهس تهبیعیه تهردیچی بکهن.
خۆلاسه لاشهێ حزب کمونیست وه سهر دهس کومهڵهوه ما، و رههبهران فارسیچ ههر روژێک یهجار ئهلهم شهنگه خستنه ڕی، و ئدعا کردن، له ناو کومهڵه مهردم ناسیونالیست پهێا کردگنه، وهیجوره مهردم کهفتنه گیان یهکتر، و تهفتیش عهقاید شروع بوێ. بۆ دهم یهکتر کردن که مهبادا وهتون جنبش ئازادیخوازانهێ کورد، چوین ئی کهلیمه ماناێ ئهوه بۆی که ئهو کهسه ناسیونالیسته. له دریژایی ئی ئهلهم شهنگه وهڕی خستنه، کتاو تفاوتهای ما هاته دهیشت. ئهی کتاوه که من 3 جار خۆهندمهێ، 2 جاریچ وه نهوار گۆشێ دام ههرماێ حالێ نهۆیم که ئه ئاقاگهل چهوهتن وه چه تواستن. وهلێ ئیه بۆیه شروع پرۆسهێ له یهک تهرازیان یا وه قهوڵ سیاسیهکان ئنشعاب. وه خهروار تانه و توانج نۆیسان بهر عهلیه یهکتر. حزب کمونیست کارگری، له حزب کمونیست ئێران جیا بۆیهو، و جنازهێ حزب ئهرا کۆمهلهکان مهنه جێ.
حزب کمونیست کارگریچ کهفتنه مۆبارزه له خارج کشور و پیتزا خواردن و ئدعاێ ڕههبهری طبقهێ کارگهر دونیا، یه مدهت بۆینه کانگستر ئهڕا شێواندن جهلهسات سوخهنڕانی، دویاتریچ یهکی یهکی خۆێان کیشانوه و چینه پهێ کاریان. ههرچێ له ژێر ناو حزب کمونیست کارگهریچ مانوه دوباره، له یهکتر تهڵاق سهندن، وه کوردهکان که دی هۆیچ فارسێک نهما تا ئهڕاێ پادوویی بکهن حزب حکمهتیست تهشکیل دان. من خۆم ئهڕا مهرحوم مهنسور حکمهت واقعهن ئحترام دێرم، وه فکر کهم کهمتر کهسێک توانست ئهو ههمکه ئستدلال تازه ئهڕا جنبش چهپ خهلق بهکهێت، ئهوێچ له وهختێک که کمونیسم تۆیش شکست هاتوی.
ئیسه ئیمه 2 کومهڵه دیریم، یهکی ها له ناو پهرانتز، ئهوهکهتریچێ تهبلیغ ئهڕا بهرنامهکهێ حزب دمکرات کهێت. پهرچهم کوردستان ههڵ داگه، فدرالیسم تواێت، وه چهوهڕیه که ئهگهر هاتو ئهمریکا مهردم ئێران ئازاد کرد جور عهراق، ئهوانیچ بونه یهکیهتی نیشتمانی. ئهما یهکیهتی مام جهلال دێرێت، که وهل چهپ و ڕاسه توانێت دانیشێت و ماچێان بکهێت. ئی کومهڵه که ناو خؤی ناگهسه سازمان ئنقلابی زهحمهتکیشان کردستان، له ڕاسی باێس بهشێک له رههبرانێ ئیسه وهل یهکی له دو حزب کمونیست کارگهری ئێران بویان. وهلی مهرحوم مهنسور حکمهت حازر وه قهبولێان له سهف فراکسیون کمونیسم کارگهری نهوی. ئهوانیچ هاتن له قینا کومهڵه زهحمهتکیشان دروست کردن.
کومهڵهێ ناو پهرانتز ههر ئهو کومهڵه قهدیمهکهس که له وهختێک حزب کمونیست دروست بوێگه تا ئیسه ها له ناو پهرانتز، و فره مۆهدهب دانیشتگه، وه حازر نیه باێته دهیشت. ههر چهند فارسهکان تهپاننهێ ناو ئهو پهرانتزه ئیسه لهو دهور وهره ناماگن، وهلی ههر ماێ جۆرئهت ناکهێ باێته دهیشت، چوێن ترسیهت که وه پێ بۆیشن بۆیتهسه ناسیونالیست. ئهڕا ئیه که بۆیشێت من ناسیونالیست نیهم، بهرنامهێ خودمختاریهکهی خۆیچێ لاورد، وه ئیسه شعار حق تعیین سهر نوشت ئهڕا مردم کورد داوا کهێت، وهلێ له پالێا ویشێت ئیمه وهک کومهڵه تهوصیه کهیم له چوارچو ئێران خاسه بمینیهموه. من حالیم نیه، ئهگهر توایت له چوارچو ئێران بمینییهت ئهی دی شهڕ و مرافه نیهتواێت. ئی ههمکه مهردمه رژیم گرێتهێ و کوشێتهێان فکر کهێ کورد تواێت یه لاێ ئێران وه قیچی بوڕێت و نهقشهێ ئێران خهتهنه بهکهێت.
رژیم جمهوری ئسلامی نافامێت، شهڕ وه مردم کورد فروشێت، حزب دمکرات له ئێرانی ئێرانیتره، کومهڵهیچ تهبلیغ کهێت که کورد ئهگهر له یه ڕفراندوم فورسهت دانه پێان که سهرنوشت خویان دیاری بکهن خاستره بویشن ئیمه توایم له چوارچو ئێران بمینییم. من فکر کهم دی ڕفراندوم لازم نیه چوێنکه، ئیسه ئیمه هایمه چوارچو ئێران، وه ئهگهر وڕاوه و ئاژاهێک وهل ئێرانا دیریم لازم ناکهێت مهردم بێگانه جور سازمان ملل و غهێره بان دخاڵت بکهن، و مانهوهمان له چوارچو ئێران وه یه ڕفراندومیچ تهئیید بکهن. ههر ویجوره بیلیمهێ شاێهد نهوهێ داهاتو تواستن ئهڕا خوێان وڵاتێک دابمهرزنن.
نهزهرت له بارهێ حزب دمکراتوه چهس؟
تا ئهوره من بزانم حزب دمکرات ئیسه ڕیشێ چهرمگ بوێگه، له 60 ساڵ زیاتر عومر کردگه. دیاره 60 ساڵ عومر کردن له خاورهمیانه، و کوردستان کهم نیه. له شون ڕوخان جمهوری کوردستان، حزب سی چل ساڵێک له دهوران ئستراحهت بوێ. له ئنقڵابیج وهی لاوه خهریک سیاسهت کردنه، بهڵام وه شیوهێ خۆی. حزب دمکرات ئنتزار داشت بتوانێت له قودرهت شهریک بکریهتوه، و جور حاکم کوردستان له کنار دهڵهت مهرکهزی کارێک ئهنجام بێهێت. ئهڕا ئی کاره حهوڵ فرهدا بهسه زوان، وه حهتا مهجبور بوێ بکهفێته تهقه کردن له پاسدارگهل یهک بار مهسرهف ئیمام زهمان. وهلی ئهوان دهس غهیبی دولار ئهمریکایی وهلێانه بوی، حزبیچ فهقیر، و مهجبور بۆێ دوباره باێت بوته مێوان قهندیل سهر بهرز.
سیاسهت کردن لاێ حزب دمکرات دیاره له ههر دهورهێک فهرق داشتگه، وهک نمونه، وهختێک بهنی صهدر رهیس جمهور بۆێ هازر نهوێ خودمختاریه ههشت مادهیهکهی حزب قهول بکهێ، وهلێ حزب ناامید نوێ، دویاجا له پاریس وه کهمتر لهو ههشت ماده هازر بۆی، ریاسهت جمهوری بهنی صهدر وه بێ وڵات و دهسهڵات قهبول بکهێت. وه ئهڕا تهکمیل کهم و کوڕیهکانیچێ وهل رهفسهنجانیه موزاکره بهکهێت، وهلی وه دزیوه، ئهما موجاهدین وه پیان زانستنو، و له شهورای ملی مقاومهت وه ئتههام مزاکرهجویی خستنهێ دهیشت، حزبیچ که تا ئهو وهخته خۆێ ستون ئهسڵی دمکراسی له ناو شهورا داویه قهڵهم، ئیجاره ئدهعا کرد شهورا بدون حزب ئیتر دمکراتیک نیه. وهلێ کی بوت گوش ئهڕا ئیجور قسهگهلێگ واز بکهێت.
ناو دموکراسی بردیت، تواستم له سهر شعار استراتژیک حزب دمکرات که لهی چهند ساڵ ئاخره گوڕیا نهزهرت بپرسم.
مهلا: بهڵی راسه، ئی شوعاره فره قهدیمی بوی، وه حزب ئهڕا ئیه سابت بکهێت قسهێ حزب قسهێ مهرده، حازر نهوی قسهکهێ بووته دوان. پا له سهر ئی شعاره داگرت. وهلی ئی شعاره دهقیقهن بهێان کنندهی نهزهرات و کارهکان حزب دمکرات بوی. چوین ئی شعاره دمکراسی ئهڕا ئێران، وه خودمختاری وه ئیسه فدرالیسم ئهڕا کوردستان تواست. له نهتیجه حزب فره ئههمیهت وه دمکراسی نه له کوردستان وه نه له ناو ڕیزهکان خوێ نهێا. وه ههر ئیه باعس بوی، که مهجبور بوت، مهقهڕ سازمان پهێکار له بوکان بێیته وهر ئار پیجی، جهماعهت ئنشاعابی ئهو دهوره که ناو خۆێان ناوێنه رێبهراێتهی شوڕشگێر دانه وهر گوله، و دیواجاریج مهلا عوڵا له سمینارێک فهرموی، کژراوانی شهڕی نیوان ههر دو باڵی حزب دمکرات، دهبنه شههیدانی شوڕش، ههر وهک چوون له کاتی مفاوزاتی دهوڵهتی عێراق و شوڕشی کورد، کوژراوانی ههر دولا کرانه شههید الوطنی.، وه ئیسهیچ خود مهلا عهوڵا ببورن ماموستا له بهر نهبونی دمکراسی مهجبور بوگه مهقهر جیا بکاتهوه، بهشی ئهکسهریهتیچ له حزب خهریکی پاکسازی کردنی لایهنگرانی ماموستان بو ئهوه، سانترالیزمی دمکراتیک باشتر مۆستهقهر بکهن.
ماموستا و جهماعهتهکهیچی جهماعهتی کاک مستهفا هیجری به پاوانخواز ناو دهبهن له بهر ئهوه زوربهی ئهندامانی کومیتهی ناوهندی و دهفتهر سیاسی حزب خهڵکی پاوهن (پاوه) نه مههاباد. ئیستا پاوهیهکان به کرماشانی دراونته قهڵهم، وه کرماشانیهکان سهر به هیچ لایهنیک نیهن، واته هیچ کامیان باوهڕیان پییان نیه.
ئهگهر حزبی دمکرات قهرار بێت دمکراسی له کوردستان ڕعایهت کات دهبێت شوعارهکهی ههڵگیڕیتوه، یان به خانهقینی قهڵپهو دیمێ کات. واته بنوسێ" دمکراسی بو کردستان، فدرالیسم بو ئێران" دیاره ئهمهش دهبێته زهحمهتێکی گهوره، چوون دمکراسی به کهسانێک قابلی ئیجراێه که به کردهوه ئیمانیان بهو قسهی ڕوسوه بێت که وتویه، من له بهر ئهوه گیانم دهدهم که تۆی موخالێفم بتوانیت قسهکانی خوت به بێ هیچ ترسێک بکهی، بهڵام له خاوهرمیانه بهر عهکسه، من گیانی خوم دهدهم تا توی موخالفم نهتوانی قسهکانی خوت بکهی. ئهمهش جارێ داستانێکه که نه تهنیا حزب بهڵکو سهرجهمی ئهحزابی کوردی و ئێرانی لێوه دورن. بهڵام سهیر ئهوهیه که لایهنگرانی ئهو حزبه له دهرهوهی وڵات بهرانبهر یهکتر چلون ڕهفتار دهکهن وه چلون دابهش بوگنه به لایهنگهرانی بهشی ئهکسهریهت و ئهقلیهت.
دهلیلئ گوڕانی شوعاری حزب له خودمختاری بو فدرالیسمیچ ئهوهبو که ئیمه له خاورمیانه، کاتێک له موضع قودرهتین داوای کهم دهکهین، وه کاتیکیش هیچ قودرهتمان نیه داوای زۆر، بو نمونه ههر ئهم حزب دمکراته، کاتێک دو له سهر سێ کوردستان له ژێر کونتروڵی دا بوو، داوای خودمختاری کرد، ئیستا که له خاکی کوردستانی باشور میوانه، داوای زورتر ئهکات، چونکه سیاسهتی لهم چهشنه که قهرار نیه بۆی شهر بکهین، وه بو خهون و خهێالێش قهرار نیه پوڵێک بدهن، ئهگهر وایه با چهورتر بێت. ئهڵبهت حزبی دمکرات تهنیا نیه لهم جوره داوا کردنانه، دوایی بوتان له ڕابته تهک جهریاناتی تردا باس دهکهم.
ڕاسی مهلا لهی ئهواخره ژنهفتیم که بهشێک له حزب دمۆکرات جیا بوینهوه، یه بر وێشی جیابوونه، یه بڕ ویشن لهت بوون، فهرق ئی دۆ کهلیمه چهس؟
بهڵێ ڕاسه، له حزب یه جیا بوێنهوه ئتفاق کهفتگه، من فکر کهم حزب دمۆکرات فره زرنگن، چوێن زانستن مهردم فرهێک خهریکن پیر بوون، و ئحتیاج وه کۆمهک و نگاداری دێرن پاڵ نانه پێانهوه تا مهسئول پهرداخت بازنشستی له ملێان بوتوه، و مناڵهکانیچێان خۆ باوک خۆێان وێڵ ناکهن، ئهڕا ئیه وهڵێانا چین. جیا بوینهوه یانێ ئیه که دو نهفهر وهل یهکا بوون وهلی دویاجار ڕێهکانێان له یهک جیا بکهنوه. ئیسه له ئورورپایچ باوه، ژن و پیاگ ویشن ئیمه جیا بویمنهسوه، ئیتر ناویشن تهڵاق دریاگمه یان تهڵاق دایمه. ئهما دۆیاجار ورده ورده دهر کهفێت که یهکی دهر کریاگه و ئهوهکهیچ دهس گرتگهسه مل ماڵ و مناڵهکانا، ئهما ئهڕا ئهوه سابت بکهن که بێ گۆناهن ههر کامێان ویشن ئهوان تهخسیرێان نهوی. ئیسه له ههر حزبیک بپرسی له ههردۆک جناح، ئهڕا جیابوینهوه، ئزهار ناڕاحهتی کهن، و تهخسیرهکه خهنه پاڵ ئهوهکه. ئاێهم سهر لهلێ شێوێت، چوێن ههردوک لاێان ڕاس ویشن. ئهما له یه چشت ههردۆک لاێان درۆ دهن، ئهیچ ئهوهسه که له جیابوینهوه ئهوجۆرهیچه نیشان دهن ناڕاحهت نیهن. فهرق لهت بوون له جیان بوێنهوه، من فره نازانم، ئهما فکر کهم، مهنزۆرێان ئهوهسه که له ملهت جیابوێگنهسهوه. یانێ ملهت له فارسی و ل مشهدد نوسیهت. پهس مل – لهت مساوی است با ملت. پهس حهق دێرن فهقیرگهله چوێن ملهت ئهڕا ئهوان یانێ بهدهنهێ حزب. ئیسه حزب مل له لێان جیاکردگهسوه، ئهوانیچ لهت وهل خۆێانه بردگنه. ئهڕا ئیه وێشن ئیمه لهت بوێمنه. ێانێ مل له لهت جیا کریاگهسوه.
مهلا له سهر عهێد کرسیمهس نهزهرتان چهس؟ وهلا ڕاسی ئهوهسه حهزرهت عیسی ویشن لهی رۆژه له داڵک بویگه، وهلی کهس نازانێت باوکی کیه، ئهما زانن تاریخ تهوهلد دێرێت جۆر یهبڕ لهی مهردم خۆمانه، شناسنامه نهێرن وهلێ جهژن تهوهلد گرن. ئهڵبهت تا ئیسه بۆخت داڵک حهزرهت عیسی کردگنهسه مل یه نهفهر لهو بان بانگهله. ئهڵبهت کهس شکاێهتیچ نهکردگه، ئهویچ چۆێن نه دۆێهت دێرێت نه کهس حازره له جێ ئهۆ دۆێهت بێهت، حازر نیه باێته خۆارو بۆیشێت قهزیه له چ قهراره. منیچ نازانم واقعهن چۆین ئی کابرا حازر نیه باێت له مناڵهکهێ حمایهت بکهێت، شاێهتیچ زاورێ له حهق حهزانهت لاێ خۆمان یا ههر ئهو barnebidrag لهلێ بسهنن. ئهما قسهێ خۆمان بۆت، لهی عهێده بهڵاێ خراوێک تێرنه سهر بۆقهلهمۆنهکان، مهردم ئهقهره خۆهن که وهزنێان چهند کیلو چۆته بان. ئهڵبهت بابزانیت، ههر له شهو کریسمهس مهردم فرهێکیچ له تهنیایی خۆێان کوشن، چؤێن ئی وڵاتگهله مهردم له بێ کهسی پهنا هاوردگنه سهگ. وهختێک دۆێنن کهس نیه بچن ئهڕا لاێ مهجبۆر بۆن دهس دهنه خۆدکوشی. پهس عهێد کریسمهس توانیم بویشێم ڕوژگهل ئاخر عۆمر فرهکهسیچه. مهگهر نهیت سهدامیچ کهس نهێاشت دهستور خۆدکۆشی وه پێ بکهن؟ ئهۆیچ کڵاو ناوینه سهرێ، ههم عهربهکان ههم ڕوسیهکان، وه پێ وهتۆێن تۆ مهردم کورد و عهرهب بکۆش ئیمه بیمهێ عۆمرت کهیم. وهلێ کڵاۆ خراوێک نانه سهرێ.
