عاشقی قوڕواک و تهشهکۆڵ یارسانی
فهسڵ وههار لای خۆمان ههر چێ چشته هاورده جم جویل و حهرهکهت. درهخت و گۆڵ و گیا، بگره مرویجه و کهپۆ سڵێمانه. ههر کهس و ههر چشت وه پهرواز و جم جۆێل خۆێان ، پهێامێک ئهڕا چوار دهور هانهردن وه پێان وهتن ئیمهیچ ههیمن. ئهما لهیانه گشت بگۆزهریم داستان عاشێقی قۆڕواک له گێشتێ خۆشتره.
له فهسڵ وههار ئهوسا لای خۆمان، ئێواران له ههر دۆڵ و کانیه کۆرهێک، دهنگ ویق واق قۆڕواک گوش فهڵهک کهڕ کرت، ئیسه نیزانم جمهوری ئسلامی حهتمهن عاشقی قوڕواکیچ قهدهقهن کردگه. چوێ له شون هاتن ئهحمهدی نژاد دهستور دان ئهڕا ههر چێ حهیون ماێه جور بزن که ناموسێان ها دهیشتوه یا شورت بکهنه پاێان یا پوشاک مهخسوس ئهڕاێان دروست بکهن. وه ههر حاڵ ئهوسا ههر قوڕواکێک ئهڕا خۆێ گورانی خۆێ وت ههر جور ئیسه چوی هونهرمهندهگهل خومانیچ ههر چێ زانن وه چهند جور، مۆنتهها وه ناوگهل جورواجور له سهر سی دی تۆمار کهن. ئهڵبهت هۆنهمهندگهل ئیسه وه یه تیر دۆ تا سێ نیشان شکنن، ههم وه دهنگهکهێان عاشقی کهن ههم ناۆ دهرتێرن، ههم پویلیچ جهم کهن، له ههر کورهیچ دانیشن، گلهیی کهن که مهردم کورد هونهر پهرور نیهن، نیهزانم دی چه ئهڕاێان بکهیم.
ئهما قۆڕواک ئهڕا ئیه گورانی ویشێت که دڵ ماچه قوڕواکترێک وه دهس بارێت، نه ئهڕا پویل کهێت و نه تواێ سی دی پڕ بکهێت. مۆشکڵ قۆڕواک مهربوته و ژێر زک، وهلێ هونهرمهند ئیسه ههم ژێر زک، ههم ناو و نیشان و ههم خوود زک.
خولاسه وختێک قوڕواکهکان له خا هاتنه دهر، ئهوهڵ بوونه مێکۆتهسهره، و له شوون مۆدهتێک دیۆێان ڕزێت و بوونه قوڕواک، ئهو وهخته جاێهڵی و خوینجمان. قوڕواک ماێه، تهقریبهن فره زانن، تهنیا خهریک خوێانن، پاێان شورن، ناخوێن ڕهنگ کهن، ژێر برۆ دهرتێرن و له ژێر پهله گڵا سهوزهکانوه گوش تهکنن له دهنگ ئهو قوڕواکه جاێهڵگهله که دهم ئێواره ههر چێ ڕوژ وههاریه، خهریک هوره کردن و گورانی وهتنن، وه ئۆمێد ئهوهکه دهسێان له دهس مهعشوقهێک گیر بوتو، و دڵێک له عهزا دهربارن، و ئهوهڵین وههار زندهگیان بچنه ماه عهسهڵ.
وهختێک قوڕواکه جاێهڵهکان تێر غهزا خواردن، ئهوسا ئهوانیچ کوس ژێر زکێان کهفێته وهرێان، وه ناچار بوهن، ڕیشگ کڵاو دهزماڵهکهێان بێهنه لاو، کلک بننه گۆش و شروع بکنه گورانی وهتن یا هوره چڕین. مۆتهئهسوفانه ئهوان ڕهسم ڕیش چهرمگ و تهڵاق و خوازمینی جۆر خۆمان نهێرن. کوڕه جاێهڵ باێهس خۆی تهڵاش بکهێت، ئهڵبهت ئهوان شیرواییچ ناێهن، و حهتا مۆشکڵ نامۆس و ئی جۆر چشتگهڵیک نهێرن. لهو بارهوه ڕاحاتن، چۆین نه ماموستاێ مارهبڕ توان، نه سهید نهزر دوعادهر. تهنیا باێهس دهنگێان خۆش بۆت، تا بتوانن کڵاو بننه سهر یه ماچه قوڕواک دروس حهساوی، ئهڵبهت مۆهم نیه له کام بنهماڵه یا عهشیرهیچه، تهنیا ههر ماچه بووت. جور ئی وڵاتگهله که خۆمان زندهگی کهیمن.
بهدبهختی ئهوهسه که ئهوان تهنیا له شهو توانن، حهساوی بقوڕنن، چوینکه وه ڕوژ خهریک ئستراحهت یا شکار مهگهز و کرم ئاوین. و له شهو کهمتر سهر و سدا ههس، ماچه قوڕواکهکان ڕاحهتتر توانن دهنگێان بژنهفن و له سههاڕ پهل و گڵاکانوه چهو بێهنه ئهڕا ئهو کهسه که گۆرانی وهدڵیان ویشن. و کۆڵ ودرێژی تویل مهوج سداکه زانن که فڵان قوڕواک گورانی ویش ها له کوره، و چه شهخسیهتێک دێرێت. ئیهسه که خۆمانیچ ویشیم، تا مهرد قسه نهکهێت هۆنهر ۆ عهێبێ دیار نیه، وه ناتوانێت بزانێت چهن مهرده حهلاجه.
به ههر حاڵ، ئێواران وههار لای خۆمان فره خۆشه، وه ههر ئیه ههڕک کهێته سهر قوڕواکیچا تا بکهفێته فکر زندهگی، و تهشکیل خانهواده. فکر تهشکیل خانواده فره وه هێزه لاێ قوڕواک جوان، چوێنکه ئهویچ تواێت ماڵ و مناڵ داشتوت، ناو رهسم و ڕسوم عهشیره و خانهوادهکهێ گۆم نهوت، وه نهسڵ ئایهندهیچ له ئاوو خاک و دار و بهرد وڵاتهکهێان دفاع بکهن. وهلێ ههرماێ نازانێت، ئهگهر دهنگ وه قایم ههڵ بارێت چه موشکڵ و مۆسیبهتێک ها له ڕیێا. وه خاتر ئیه که دهنگ خوێ له ناو ئهو ههمکه دهنگه بتوانێت بڕسنێته گوش دڵبهرهکهێ، باێهس دهس له گیان بشورێت.
قوڕواک یه نان له دۆنیا ناخواردگ، کلک ناگه گوشێ و خهریکه وه دهنگ بهرز هاوار کهێت، کی هازره بۆته ژن من؟ لهی مهوقهێا حهزرهت شهم شهمهکوره تازه له ماڵ خۆێ پهرواز کردگه و زگ ورسگ، و بان مهحل زندهگی قوڕواکهکانا ها له کهمین، تا شاێهت بتوانێت بدون کهمترین زههمهتێک یه قوڕواک شکار بکهێت و دفن ورسیایهکهێ بکهێت.
ئهوهڵ جار قوڕهێ ناوزکێ سهر لهلێ شێۆنێت، وه ئهڕا چهند دهقهێهک ناتوانێت مهسیر سدای گورانی نێره قوڕواکێک که وه تهمام وجودوه خهریک گورانی وهتنه، پهێا بکهێت. ئهما له شون یه چهند دهقهێک ورده ورده گوشه قوتهکانێ ئوقهرهێتره قۆت کهێتوهو، خۆێ له مهراسم بۆک و زاوهیی نزیک کهێتوه.
ماچه قوڕواک خانم، تهنیا جاروبار یه قوڕهێ بویچک کهێت، وه نیشانهێ ئهوه که له فڵان دهنگ خوشێ هاتگه، ئهگهر زاوایچ خوش بهخت بووت و بژنهفێتهێ، موشکڵ فرهێک پیش ناتێ، تا ئهوهڵێن ماچ خوێان بکهن. ئهما ئهگهر زاوا زیاتر بقوڕنێت تا مهسیر دهزۆیران خانم پهێا بکهێت، گیانێ ها له خهتهر حهتمی. چوێنکه زاوا مهجبووره زیاتر بقوڕنێت، وه دهنگ بهرزیچ.
ئاقاێ شهم شهمهکوهرهیچ وه بان سهرێانوه خهریکه تا مهسیر دهقیق دهنگهکان له یهک جیا بکهێتوه، و له ناوێان شکار خۆێ دیاری بکهێت. قوڕواکه پیرهکان، که مودهتێکه موشکل جنسییان ههڵ بویگه، و ماو مناڵ خۆێان دێرن، خهریکن، گوش دهنه گورانی تازه داماد و تازه عهروسهکان، و ئهڕا خۆێان خهریک کهیف و خووشین یا داستان عاشقی قهدیمهێ خۆێان ئهڕا یهکان باس کهن.
ئهڵبهت وه مرور زهمانیچ چهوری دهر حهڵقێان گردگه و له نهتیجه نه دهنگێان خۆشه و نه ئحتیاج دێرن قوڕه قوڕ بکهن، پهس هان له ئهمان خودا، ئهگهر مار یا قرژنگ بیلێتهێان. خودا ههڵ ناگرێ له هاوسایی کیسهڵ فره ڕازین.
نێره قوڕواک سهوزێک که تازه دهم ڕیشێ تاشیوێ له سهر گڵاێ دارێک خهریک بۆێ گورانیه وه سوزهکانێ ئهڕا مهعشوقهکهێ وه دهنگ بهرز پێشکهش بهکهێت، که شهم شمهکوره نزیکی بویوه، وه یه چهرخ وهملێا خوارد تا کامڵهن موتمهین بۆت که دروست ژنهفتگه، وه دهنگهکه له لای ئی قوڕواک عاشقوه تێت. قوڕواکه پیرێک که داڵک قوڕواک عاشق بۆێ متوهجێ سههاڕ شهم شهمکوره له ناو ئاوهکه بۆێ، تواست خهوهر بێهێته کوڕه عاشقهکهێ، که گیانێ ها له خهتهر، وهلی عاشق دهنگێ نهژنفت و غهرق بویوی له ئحساسات عاشقانه، و تازه نهزمکهێ گوڕان وه دهنگ بهرزترێك هاوار کرد دوست دێرم عهزیزهکهم، ئهما ههرماێ کهلیمهێ دۆست دێرم له دهمێ نههاتویه دهر، یه ههو بهرق دهردێک جۆر عبۆر تیر له بهدهن خۆێ ئحساس کرد، و گورانیه عاشقانهکهی تهبدیل بویه هاوار هاوار . ئێش و دهرد و ژان دگانگهل شهم شهمهکوره لهوه زیاتر بوێ، بتوانێت ئهڕا قوڕواک عاشق قابل دهرک بۆت چهند جار پاگهلێ سایه یهکا، وهلێ کارێک له دهستی ساخت نههات، وه له شهدهت دهرد بێهوش بوێ، و ئارهزۆ ئهوهڵێن ماچ عاشقیهکهی برده ناوزک شهم شهمهکوره، و باقی قوڕواکهکانیچ ئهڕا خوێان ئدامه دانه بهزم و ڕزم خۆێان. داڵک بهدبهختیچ ههر چێ دهمچهو خۆێ ههڵ ڕنی، کهڵکێ نهوێ، و ئهویچ مهجبور بۆێ قهبول بکهێت که دونیا ئیجورهسه، قوڕواک کرم خۆێت، شهمشهمهکورهیچ قوڕواک.
وهلێ ئهڕا یه لهحزه له حاڵهت بێهوشی، قوڕواک قوربانی عشق کهفته فکرێ، که یه ڕۆژ زوێ، قوڕواکه پیرهکان باس ئهوه کردوێن، که ئهوان له زهمان زۆێ تواستوێن کنگره بگرن، و یه سازمان دابمهرزنن تا بتوانن له حهق خوێان له مقابڵ مار، حاجی لهق لهق، شهمشهکوره، قرژنگ و ئهگهریچ کریا وهراز دهفاع بکهن. ئهوان چهن سمینارێک گرتوین وهلێ ئهڕا گرتن کونگره، خستوینهێ وههار ئایهنده، وههار ئایهندهیچ خستوینهێ ئی وههار ئایهنده......وه لهو وهختوه تا ئیسه ههر وه تهماێ وههار ئایهندهن تا بتوانن کونگرهکهێان بگرن. ئهما ههر سهر نهگرتوێ، و ئهوانیچ کهم کهم پشتێان سارد بویوهو، یه ڕوژێچ یه قوڕواک که له ئازمایشگاه دانشگاێ یه وڵات ئوروپایی فهرار کردوێ، وه پێێان وهتوێ، ئوروپاییهکان سازمان دفاع له حهیوانات دێرن، وه ئهوان کۆمهکێ کردگنه تا ئهو قوڕواکه بتوانێت له ئازمایشگاه فهرار بکهێت. قوڕواکهکانتریچ دڵێان و ئهوه خۆش بوێ که ئوروپاییهکان تیهن و کارێک ئهڕاێان کهن و نجاتێان دهن. ههر چێ یهکی له قوڕواکه پیرهکان هاوار کرد، که ئی ئوروپایگهله، سازمان دفاع له حقوق ئنسانیچ دێرن، وهلێ مهنزورێان ئنسان سهرزهرده، ئهوسه له دارفور، له کوردستان خهریکن مهردمێک له ناو بهن کهس نیه بوێشێ مهکهن. وهی قسهگهله دڵ خوش مهکهن، کهس باوهڕ وه پێ نهکردوێ، ئهویج هویچ کارێک ئهڕای ناکریا. ههر دا لاێ ڕانه، و ئاخ و داخ ههڵکیشا ئهڕا نافای قوڕواکهکان.
ئهما ئی فکرو خهێاڵه فره دێر کهفتوێه فکر قوڕواکه عاشقهکه، وه زانستیچ ئیجور قسهگهلێک فره وه دهرد ناخوون. وهسیته و نهسیهت ئهویچ جور ئهو ههمکه مهردمه وه پێ هات که مردن، و خوریان و سوزیان و کهس نه له هاوارێان هالی بوی، کهسیچ خوی خهریک فکر کردن وه دهرد و ژان ئهوانوه نهکرد.
یه بڕ قوڕواک زانستگنه بێ کهسن، یهجۆر سام کۆشهنده دروست کردگنه، که ههر جانهوهرێکتر بۆێبکهێت زانێت خواردن ئهو قوڕواکه جور ئهوسه که جاسوس روسیه بویت و فهرار بکهی و له کرملین ئنتقاد بکهیت، وهلی جارو بار وهرازه شێتهکهێ کار خۆمان. بێ ئهوه فکر لهی داستانگهله بکهێتوه، ههرچێ بوێنێت نوش گیانێ کهێت، و هویچ وه پێ ناتێت. چۆێن فکر کهێت ههر ئهڕا یه دهرد له دهرون خاسه، ئیسه دانشمهنده دهرمان دروسکهرهکان هانه فکره لهو سام قوڕواکه یهجور دهوا ئهڕا سهرهتان قوس دروست بکهن، بهس وهراز کار خۆمانیچ ئهوقهره شێت نیه با بزانین.
وهختێک من داستان قوڕواک جوانهمهرگ عاشق ژنهفتم، کهفتمه فکر مهردم یارسانا و، کهمێک مۆقایسهێ کردم، چه ئیمهیچ له قوڕواک بێ کهستریم، ئهون مهله زانن، ئیمه ئهوهیچ نازانیم. ئهوان گورانیویش دێرن ئیمه ئهویچ نهیریم، تهنیا هۆرهچڕ دیریم، که دهنگێان له بان سی دی جێ ناوتوه، چوێن تا ئیسه تهنیا سامیهکان قۆتب شوماڵ جۆر ئیمه هوره چڕن، که وه پێ ویشن، ێۆك. نازانم له کوروه ڕسیمنه یهک وهل سامیهکانه، وهلی ئهوان ئهڕا خۆێان مهجلس و دهنگ و فهنگ دێرن. تهنیا بێ کهسی ئیمه و قوڕواک جۆر یهکه، و بازێ جانهوهرتر.
تازه قوڕواک ئازادی بهێان موتڵهق دێرن، ئیمه ههم له تهرهف دوڵهت ئێران ههم له تهرهف براگهل یارسانیوه وه پیمان ویشن دهمتان بوهسن. ئهڵبهت براگهل یارسانی فکر کهن ههر کهس جور ئهوان فکر نهکهێت توانێت، قسه کردن و نویسانهکانێ تهوهین وه حساو باێت. من نازانم ئیمه چه دیریم تا ئی ههمکه وه خۆمان بنازیم. ئهڵبهت شاێهت ههر ئی داستان عاشقی قوڕواکیچه بووته ماێهی دهرد سهر و دڵرهنجی، چوێن ناوت ئیمه وهل قوڕواکه موقایسه بکریهیم. وهلێ بێ حقوقیمان جور یهکه، و تهقریبهن ئیمهیچ شهم شهمشهمهکورهگهلێک جور احمدینژاد، بوهخشن ئههمهقی نژاد ویشم، هان له کهمینا ئهڕامان. ئهڵبهت عاشقی ئیمهو قوڕواکیچ جۆر یهکه چوین ئیمهیچ ئیسه هازریم تهنیا وه خۆمان، زکمان و ژێر زکمان فرهتر له ههر چێ چشته فکر بکهیم. وه ههر ئی عاشقیه توانێت شهڕ بێهێته دهسمانوه. ئهڵبهت عاشقی قوڕواک کهمێک بێ دهردسهرتره، ئیمه عاشق ههرچێ چشت و ههر چی کهسیمه بێجگه له خۆمان، وهلێ قوڕواک تهنیا عاشق قوڕواکه و بهسJ.
ئهڵبهت یه چشت ناوت له فکرمان بچوت، قوڕواک ئهگهر بۆته غهزاێ سهر سفرهێ شهم شهمهکوره، وهلێ جور ئیمه وه بێ دهنگ بێ کهس کۆش ناکریهت. ئهو ههر هۆیچ نهوت، وه قهپاڵ شهم شهمهکورهوه، له بهرزی ئاسمانگ هاور کهێت و تا لهحزهێ ئاخر ژیان لهو بهرزیوه تماشاێ زهوێ کهێت، حهتا توانێت وهجوره پهێام خۆێ بڕسنێته ئهو قوڕواکهکانتر، ئهگهر ئهوان گوش بێهنه لێ.
من فکر کهم ئهگهر بتوایم ئیمهیچ شهمشهمهکوره چنگ له با پشتمان نهوهشنێت باێهس بزانیم، کهێ باێهد عاشق بویمن، وه کهێ بتوانیم وه دهنگ خۆمان هاوار بکهیم، ئهگهریچ هاتو هاوار کردیم یا گورانی وهتیم بچیمه جێ قایمێک ئهوهڵ، خۆمان بشاریموه، وه ئهگهرێچ ئهڕامان کریا با خۆمان ههر هۆیچ نهۆیشیم، چۆێنکه مۆمکنه دهنگمان بڕسێته گوش فرهکهس.
یهکار تریچ توانیم بکهیم ئیهسه دانیشیم، شاێهت یه ڕوژ جۆر بهشهر حهساومان بکهن و ئهو قانوون حقوق بهشهره شامڵ حاڵمان بۆت، ئهوه نهوی ئهنجمهن دفاع له حهێوانات ئهو قوڕواکیچه نجات داوین؟ ئیوه چه فکر کهین؟؟؟
نوید. نروژ 2.12.06
فهسڵ وههار لای خۆمان ههر چێ چشته هاورده جم جویل و حهرهکهت. درهخت و گۆڵ و گیا، بگره مرویجه و کهپۆ سڵێمانه. ههر کهس و ههر چشت وه پهرواز و جم جۆێل خۆێان ، پهێامێک ئهڕا چوار دهور هانهردن وه پێان وهتن ئیمهیچ ههیمن. ئهما لهیانه گشت بگۆزهریم داستان عاشێقی قۆڕواک له گێشتێ خۆشتره.
له فهسڵ وههار ئهوسا لای خۆمان، ئێواران له ههر دۆڵ و کانیه کۆرهێک، دهنگ ویق واق قۆڕواک گوش فهڵهک کهڕ کرت، ئیسه نیزانم جمهوری ئسلامی حهتمهن عاشقی قوڕواکیچ قهدهقهن کردگه. چوێ له شون هاتن ئهحمهدی نژاد دهستور دان ئهڕا ههر چێ حهیون ماێه جور بزن که ناموسێان ها دهیشتوه یا شورت بکهنه پاێان یا پوشاک مهخسوس ئهڕاێان دروست بکهن. وه ههر حاڵ ئهوسا ههر قوڕواکێک ئهڕا خۆێ گورانی خۆێ وت ههر جور ئیسه چوی هونهرمهندهگهل خومانیچ ههر چێ زانن وه چهند جور، مۆنتهها وه ناوگهل جورواجور له سهر سی دی تۆمار کهن. ئهڵبهت هۆنهمهندگهل ئیسه وه یه تیر دۆ تا سێ نیشان شکنن، ههم وه دهنگهکهێان عاشقی کهن ههم ناۆ دهرتێرن، ههم پویلیچ جهم کهن، له ههر کورهیچ دانیشن، گلهیی کهن که مهردم کورد هونهر پهرور نیهن، نیهزانم دی چه ئهڕاێان بکهیم.
ئهما قۆڕواک ئهڕا ئیه گورانی ویشێت که دڵ ماچه قوڕواکترێک وه دهس بارێت، نه ئهڕا پویل کهێت و نه تواێ سی دی پڕ بکهێت. مۆشکڵ قۆڕواک مهربوته و ژێر زک، وهلێ هونهرمهند ئیسه ههم ژێر زک، ههم ناو و نیشان و ههم خوود زک.
خولاسه وختێک قوڕواکهکان له خا هاتنه دهر، ئهوهڵ بوونه مێکۆتهسهره، و له شوون مۆدهتێک دیۆێان ڕزێت و بوونه قوڕواک، ئهو وهخته جاێهڵی و خوینجمان. قوڕواک ماێه، تهقریبهن فره زانن، تهنیا خهریک خوێانن، پاێان شورن، ناخوێن ڕهنگ کهن، ژێر برۆ دهرتێرن و له ژێر پهله گڵا سهوزهکانوه گوش تهکنن له دهنگ ئهو قوڕواکه جاێهڵگهله که دهم ئێواره ههر چێ ڕوژ وههاریه، خهریک هوره کردن و گورانی وهتنن، وه ئۆمێد ئهوهکه دهسێان له دهس مهعشوقهێک گیر بوتو، و دڵێک له عهزا دهربارن، و ئهوهڵین وههار زندهگیان بچنه ماه عهسهڵ.
وهختێک قوڕواکه جاێهڵهکان تێر غهزا خواردن، ئهوسا ئهوانیچ کوس ژێر زکێان کهفێته وهرێان، وه ناچار بوهن، ڕیشگ کڵاو دهزماڵهکهێان بێهنه لاو، کلک بننه گۆش و شروع بکنه گورانی وهتن یا هوره چڕین. مۆتهئهسوفانه ئهوان ڕهسم ڕیش چهرمگ و تهڵاق و خوازمینی جۆر خۆمان نهێرن. کوڕه جاێهڵ باێهس خۆی تهڵاش بکهێت، ئهڵبهت ئهوان شیرواییچ ناێهن، و حهتا مۆشکڵ نامۆس و ئی جۆر چشتگهڵیک نهێرن. لهو بارهوه ڕاحاتن، چۆین نه ماموستاێ مارهبڕ توان، نه سهید نهزر دوعادهر. تهنیا باێهس دهنگێان خۆش بۆت، تا بتوانن کڵاو بننه سهر یه ماچه قوڕواک دروس حهساوی، ئهڵبهت مۆهم نیه له کام بنهماڵه یا عهشیرهیچه، تهنیا ههر ماچه بووت. جور ئی وڵاتگهله که خۆمان زندهگی کهیمن.
بهدبهختی ئهوهسه که ئهوان تهنیا له شهو توانن، حهساوی بقوڕنن، چوینکه وه ڕوژ خهریک ئستراحهت یا شکار مهگهز و کرم ئاوین. و له شهو کهمتر سهر و سدا ههس، ماچه قوڕواکهکان ڕاحهتتر توانن دهنگێان بژنهفن و له سههاڕ پهل و گڵاکانوه چهو بێهنه ئهڕا ئهو کهسه که گۆرانی وهدڵیان ویشن. و کۆڵ ودرێژی تویل مهوج سداکه زانن که فڵان قوڕواک گورانی ویش ها له کوره، و چه شهخسیهتێک دێرێت. ئیهسه که خۆمانیچ ویشیم، تا مهرد قسه نهکهێت هۆنهر ۆ عهێبێ دیار نیه، وه ناتوانێت بزانێت چهن مهرده حهلاجه.
به ههر حاڵ، ئێواران وههار لای خۆمان فره خۆشه، وه ههر ئیه ههڕک کهێته سهر قوڕواکیچا تا بکهفێته فکر زندهگی، و تهشکیل خانهواده. فکر تهشکیل خانواده فره وه هێزه لاێ قوڕواک جوان، چوێنکه ئهویچ تواێت ماڵ و مناڵ داشتوت، ناو رهسم و ڕسوم عهشیره و خانهوادهکهێ گۆم نهوت، وه نهسڵ ئایهندهیچ له ئاوو خاک و دار و بهرد وڵاتهکهێان دفاع بکهن. وهلێ ههرماێ نازانێت، ئهگهر دهنگ وه قایم ههڵ بارێت چه موشکڵ و مۆسیبهتێک ها له ڕیێا. وه خاتر ئیه که دهنگ خوێ له ناو ئهو ههمکه دهنگه بتوانێت بڕسنێته گوش دڵبهرهکهێ، باێهس دهس له گیان بشورێت.
قوڕواک یه نان له دۆنیا ناخواردگ، کلک ناگه گوشێ و خهریکه وه دهنگ بهرز هاوار کهێت، کی هازره بۆته ژن من؟ لهی مهوقهێا حهزرهت شهم شهمهکوره تازه له ماڵ خۆێ پهرواز کردگه و زگ ورسگ، و بان مهحل زندهگی قوڕواکهکانا ها له کهمین، تا شاێهت بتوانێت بدون کهمترین زههمهتێک یه قوڕواک شکار بکهێت و دفن ورسیایهکهێ بکهێت.
ئهوهڵ جار قوڕهێ ناوزکێ سهر لهلێ شێۆنێت، وه ئهڕا چهند دهقهێهک ناتوانێت مهسیر سدای گورانی نێره قوڕواکێک که وه تهمام وجودوه خهریک گورانی وهتنه، پهێا بکهێت. ئهما له شون یه چهند دهقهێک ورده ورده گوشه قوتهکانێ ئوقهرهێتره قۆت کهێتوهو، خۆێ له مهراسم بۆک و زاوهیی نزیک کهێتوه.
ماچه قوڕواک خانم، تهنیا جاروبار یه قوڕهێ بویچک کهێت، وه نیشانهێ ئهوه که له فڵان دهنگ خوشێ هاتگه، ئهگهر زاوایچ خوش بهخت بووت و بژنهفێتهێ، موشکڵ فرهێک پیش ناتێ، تا ئهوهڵێن ماچ خوێان بکهن. ئهما ئهگهر زاوا زیاتر بقوڕنێت تا مهسیر دهزۆیران خانم پهێا بکهێت، گیانێ ها له خهتهر حهتمی. چوێنکه زاوا مهجبووره زیاتر بقوڕنێت، وه دهنگ بهرزیچ.
ئاقاێ شهم شهمهکوهرهیچ وه بان سهرێانوه خهریکه تا مهسیر دهقیق دهنگهکان له یهک جیا بکهێتوه، و له ناوێان شکار خۆێ دیاری بکهێت. قوڕواکه پیرهکان، که مودهتێکه موشکل جنسییان ههڵ بویگه، و ماو مناڵ خۆێان دێرن، خهریکن، گوش دهنه گورانی تازه داماد و تازه عهروسهکان، و ئهڕا خۆێان خهریک کهیف و خووشین یا داستان عاشقی قهدیمهێ خۆێان ئهڕا یهکان باس کهن.
ئهڵبهت وه مرور زهمانیچ چهوری دهر حهڵقێان گردگه و له نهتیجه نه دهنگێان خۆشه و نه ئحتیاج دێرن قوڕه قوڕ بکهن، پهس هان له ئهمان خودا، ئهگهر مار یا قرژنگ بیلێتهێان. خودا ههڵ ناگرێ له هاوسایی کیسهڵ فره ڕازین.
نێره قوڕواک سهوزێک که تازه دهم ڕیشێ تاشیوێ له سهر گڵاێ دارێک خهریک بۆێ گورانیه وه سوزهکانێ ئهڕا مهعشوقهکهێ وه دهنگ بهرز پێشکهش بهکهێت، که شهم شمهکوره نزیکی بویوه، وه یه چهرخ وهملێا خوارد تا کامڵهن موتمهین بۆت که دروست ژنهفتگه، وه دهنگهکه له لای ئی قوڕواک عاشقوه تێت. قوڕواکه پیرێک که داڵک قوڕواک عاشق بۆێ متوهجێ سههاڕ شهم شهمکوره له ناو ئاوهکه بۆێ، تواست خهوهر بێهێته کوڕه عاشقهکهێ، که گیانێ ها له خهتهر، وهلی عاشق دهنگێ نهژنفت و غهرق بویوی له ئحساسات عاشقانه، و تازه نهزمکهێ گوڕان وه دهنگ بهرزترێك هاوار کرد دوست دێرم عهزیزهکهم، ئهما ههرماێ کهلیمهێ دۆست دێرم له دهمێ نههاتویه دهر، یه ههو بهرق دهردێک جۆر عبۆر تیر له بهدهن خۆێ ئحساس کرد، و گورانیه عاشقانهکهی تهبدیل بویه هاوار هاوار . ئێش و دهرد و ژان دگانگهل شهم شهمهکوره لهوه زیاتر بوێ، بتوانێت ئهڕا قوڕواک عاشق قابل دهرک بۆت چهند جار پاگهلێ سایه یهکا، وهلێ کارێک له دهستی ساخت نههات، وه له شهدهت دهرد بێهوش بوێ، و ئارهزۆ ئهوهڵێن ماچ عاشقیهکهی برده ناوزک شهم شهمهکوره، و باقی قوڕواکهکانیچ ئهڕا خوێان ئدامه دانه بهزم و ڕزم خۆێان. داڵک بهدبهختیچ ههر چێ دهمچهو خۆێ ههڵ ڕنی، کهڵکێ نهوێ، و ئهویچ مهجبور بۆێ قهبول بکهێت که دونیا ئیجورهسه، قوڕواک کرم خۆێت، شهمشهمهکورهیچ قوڕواک.
وهلێ ئهڕا یه لهحزه له حاڵهت بێهوشی، قوڕواک قوربانی عشق کهفته فکرێ، که یه ڕۆژ زوێ، قوڕواکه پیرهکان باس ئهوه کردوێن، که ئهوان له زهمان زۆێ تواستوێن کنگره بگرن، و یه سازمان دابمهرزنن تا بتوانن له حهق خوێان له مقابڵ مار، حاجی لهق لهق، شهمشهکوره، قرژنگ و ئهگهریچ کریا وهراز دهفاع بکهن. ئهوان چهن سمینارێک گرتوین وهلێ ئهڕا گرتن کونگره، خستوینهێ وههار ئایهنده، وههار ئایهندهیچ خستوینهێ ئی وههار ئایهنده......وه لهو وهختوه تا ئیسه ههر وه تهماێ وههار ئایهندهن تا بتوانن کونگرهکهێان بگرن. ئهما ههر سهر نهگرتوێ، و ئهوانیچ کهم کهم پشتێان سارد بویوهو، یه ڕوژێچ یه قوڕواک که له ئازمایشگاه دانشگاێ یه وڵات ئوروپایی فهرار کردوێ، وه پێێان وهتوێ، ئوروپاییهکان سازمان دفاع له حهیوانات دێرن، وه ئهوان کۆمهکێ کردگنه تا ئهو قوڕواکه بتوانێت له ئازمایشگاه فهرار بکهێت. قوڕواکهکانتریچ دڵێان و ئهوه خۆش بوێ که ئوروپاییهکان تیهن و کارێک ئهڕاێان کهن و نجاتێان دهن. ههر چێ یهکی له قوڕواکه پیرهکان هاوار کرد، که ئی ئوروپایگهله، سازمان دفاع له حقوق ئنسانیچ دێرن، وهلێ مهنزورێان ئنسان سهرزهرده، ئهوسه له دارفور، له کوردستان خهریکن مهردمێک له ناو بهن کهس نیه بوێشێ مهکهن. وهی قسهگهله دڵ خوش مهکهن، کهس باوهڕ وه پێ نهکردوێ، ئهویج هویچ کارێک ئهڕای ناکریا. ههر دا لاێ ڕانه، و ئاخ و داخ ههڵکیشا ئهڕا نافای قوڕواکهکان.
ئهما ئی فکرو خهێاڵه فره دێر کهفتوێه فکر قوڕواکه عاشقهکه، وه زانستیچ ئیجور قسهگهلێک فره وه دهرد ناخوون. وهسیته و نهسیهت ئهویچ جور ئهو ههمکه مهردمه وه پێ هات که مردن، و خوریان و سوزیان و کهس نه له هاوارێان هالی بوی، کهسیچ خوی خهریک فکر کردن وه دهرد و ژان ئهوانوه نهکرد.
یه بڕ قوڕواک زانستگنه بێ کهسن، یهجۆر سام کۆشهنده دروست کردگنه، که ههر جانهوهرێکتر بۆێبکهێت زانێت خواردن ئهو قوڕواکه جور ئهوسه که جاسوس روسیه بویت و فهرار بکهی و له کرملین ئنتقاد بکهیت، وهلی جارو بار وهرازه شێتهکهێ کار خۆمان. بێ ئهوه فکر لهی داستانگهله بکهێتوه، ههرچێ بوێنێت نوش گیانێ کهێت، و هویچ وه پێ ناتێت. چۆێن فکر کهێت ههر ئهڕا یه دهرد له دهرون خاسه، ئیسه دانشمهنده دهرمان دروسکهرهکان هانه فکره لهو سام قوڕواکه یهجور دهوا ئهڕا سهرهتان قوس دروست بکهن، بهس وهراز کار خۆمانیچ ئهوقهره شێت نیه با بزانین.
وهختێک من داستان قوڕواک جوانهمهرگ عاشق ژنهفتم، کهفتمه فکر مهردم یارسانا و، کهمێک مۆقایسهێ کردم، چه ئیمهیچ له قوڕواک بێ کهستریم، ئهون مهله زانن، ئیمه ئهوهیچ نازانیم. ئهوان گورانیویش دێرن ئیمه ئهویچ نهیریم، تهنیا هۆرهچڕ دیریم، که دهنگێان له بان سی دی جێ ناوتوه، چوێن تا ئیسه تهنیا سامیهکان قۆتب شوماڵ جۆر ئیمه هوره چڕن، که وه پێ ویشن، ێۆك. نازانم له کوروه ڕسیمنه یهک وهل سامیهکانه، وهلی ئهوان ئهڕا خۆێان مهجلس و دهنگ و فهنگ دێرن. تهنیا بێ کهسی ئیمه و قوڕواک جۆر یهکه، و بازێ جانهوهرتر.
تازه قوڕواک ئازادی بهێان موتڵهق دێرن، ئیمه ههم له تهرهف دوڵهت ئێران ههم له تهرهف براگهل یارسانیوه وه پیمان ویشن دهمتان بوهسن. ئهڵبهت براگهل یارسانی فکر کهن ههر کهس جور ئهوان فکر نهکهێت توانێت، قسه کردن و نویسانهکانێ تهوهین وه حساو باێت. من نازانم ئیمه چه دیریم تا ئی ههمکه وه خۆمان بنازیم. ئهڵبهت شاێهت ههر ئی داستان عاشقی قوڕواکیچه بووته ماێهی دهرد سهر و دڵرهنجی، چوێن ناوت ئیمه وهل قوڕواکه موقایسه بکریهیم. وهلێ بێ حقوقیمان جور یهکه، و تهقریبهن ئیمهیچ شهم شهمشهمهکورهگهلێک جور احمدینژاد، بوهخشن ئههمهقی نژاد ویشم، هان له کهمینا ئهڕامان. ئهڵبهت عاشقی ئیمهو قوڕواکیچ جۆر یهکه چوین ئیمهیچ ئیسه هازریم تهنیا وه خۆمان، زکمان و ژێر زکمان فرهتر له ههر چێ چشته فکر بکهیم. وه ههر ئی عاشقیه توانێت شهڕ بێهێته دهسمانوه. ئهڵبهت عاشقی قوڕواک کهمێک بێ دهردسهرتره، ئیمه عاشق ههرچێ چشت و ههر چی کهسیمه بێجگه له خۆمان، وهلێ قوڕواک تهنیا عاشق قوڕواکه و بهسJ.
ئهڵبهت یه چشت ناوت له فکرمان بچوت، قوڕواک ئهگهر بۆته غهزاێ سهر سفرهێ شهم شهمهکوره، وهلێ جور ئیمه وه بێ دهنگ بێ کهس کۆش ناکریهت. ئهو ههر هۆیچ نهوت، وه قهپاڵ شهم شهمهکورهوه، له بهرزی ئاسمانگ هاور کهێت و تا لهحزهێ ئاخر ژیان لهو بهرزیوه تماشاێ زهوێ کهێت، حهتا توانێت وهجوره پهێام خۆێ بڕسنێته ئهو قوڕواکهکانتر، ئهگهر ئهوان گوش بێهنه لێ.
من فکر کهم ئهگهر بتوایم ئیمهیچ شهمشهمهکوره چنگ له با پشتمان نهوهشنێت باێهس بزانیم، کهێ باێهد عاشق بویمن، وه کهێ بتوانیم وه دهنگ خۆمان هاوار بکهیم، ئهگهریچ هاتو هاوار کردیم یا گورانی وهتیم بچیمه جێ قایمێک ئهوهڵ، خۆمان بشاریموه، وه ئهگهرێچ ئهڕامان کریا با خۆمان ههر هۆیچ نهۆیشیم، چۆێنکه مۆمکنه دهنگمان بڕسێته گوش فرهکهس.
یهکار تریچ توانیم بکهیم ئیهسه دانیشیم، شاێهت یه ڕوژ جۆر بهشهر حهساومان بکهن و ئهو قانوون حقوق بهشهره شامڵ حاڵمان بۆت، ئهوه نهوی ئهنجمهن دفاع له حهێوانات ئهو قوڕواکیچه نجات داوین؟ ئیوه چه فکر کهین؟؟؟
نوید. نروژ 2.12.06
