مۆساحبهی وهل مهلاێ نهخۆنده بهش 7
مهلا مۆدهت فرهێکه دهوڵهتگهل دونیا توان حکومهت ئسڵامی ئێران رازی بهکهن دهس له بازی وهل ئهتوم و ئیجۆر کارگهلێک ههڵ بگرێت، ئهوان حازر بویگنه ههرچێ ئهحمهدی نژاد بتواێت بێهنه پێ، حهتا حازر بۆیگنه ئهڕا ئهو ترور و کۆشتارگهله له سهر خاک دیمۆکراسی ئوروپایچ کردگه دهس خۆشی له لێ بکهن، ئهما ئهحمهدی نژاد و ڕههبهر حازر نیهن. من وهر لهیه بچمه سهر مهوزوعهکه توام بزانم ئهسڵهن ئهتوم چهس، چۆین خۆت زانیت لاێ خۆمان تهنیا کۆتهک، و گۆچان و نهقیزه دیریم ئهڕا جهنگ یا دفاع له خۆمان.، زامهت نهوت بفهرما ئهتوم چهس، وه ئێران چه تواێت وهی ئهتۆم فهقیره بکهێت، وهیجۆره دهنگ عاڵهم دهرهاوردگنهس؟
مهلا: بهڵی ڕاسی ئهوهسه ئهتۆم ئهڕا مهردمێک نهتوان وه درو دهلهسهێ علم باوهڕ بکهن فره سهخته تهوزیح بێهم، ئهما ههوڵ خۆم دهم. پهنا وه پیرت. ئهتۆم فره بۆیچکه له ههرچێک تۆ بتوای فکر بکهیتوه و له مهخز و زک خۆت وه نهزهر باریت بۆیچکتره. مهردم فیزیکدان و شیمیدان ویشن ههرچی چشته له گاز و مایهع و جامد که دوینیم و لهمس کهیم له ئهتۆم درۆس بۆیگهس، ئیسه ڕاس یا درۆ دهینێ وه مل بۆێشهکهێ. مهسڵهن فهرز که یه مازک جفتانه دیریم که له دۆ مازک دروس بۆیگه که چهسپیاگه یهکوه. ئهگهر ئهو مازگ جفتانه یه مۆلکۆل فهرز بکهیم، توانیم بۆیشیم ئهو دۆ مازگه که یه مازک جفتانه تهشکیل دهن ههر دۆکێان بۆنه ئهتۆم ئهۆ مۆلکۆله. ئیسه باس ها له سهر ئهتۆم یانێ تهنیا یا مازگ. ئهما ئی مازگه خۆیچی له ههسته و یه پوسته درۆس بۆیگه. ههسهێ ئهو مهرکهز مازگهکهس که یهکرم چهرمگ ها ناوێ، پوستهیچ مالومه پۆسه سهوزهکهس. وه ههسته ویشن پرۆتۆن و نۆترۆن، و پوستهکهیچ ویشن ئلکترون. ئلکترۆن ئهڕا خۆێ جۆر سهر لهلێ شیویاگ خڕ خۆێت، و نۆترۆن و پرۆتۆنیچ له ناوهڕاس خهفتگنه ئهڕا خۆێان. ئهما خۆدا ئهڕا ئهنیشتهین و ئهو مهردم فیزیکدانه نهسازێ نهیشتن نۆترۆن و پرۆتون ئستراحهت خۆێان بکهن. یه نۆترۆن وه پێان ئزافه کردن و سهر له ئهتۆم بێچاره شێوانن، یه دونیا نۆترۆن ئزافه ئازاد بۆی و حهمڵه کردنه ئهتۆمگهل هاوسا و سهر لهوانیچ شێوانن، وه ئیه بۆیه بایس ئهوه ئهو ههمکه مهردمه له ناکازاکی و هیروشیما مردن، وه ئیسهیچ ئیسه سه، ههمراێ ئاێهم درۆس حهساوی لهو سهرزهمینه وه دۆنیا ناتێت.
مهلا لهیانه بۆگزهریم، ئیان ویشن ئێران تواێت ئورانیوم غهنی بکهێت، ئیه چهس دی؟ ئهسڵهن ئورانیوم چهس و چه جۆری غهنی بۆت؟
ههر ئهوجۆره وهتم ئۆرانیومیچ یه جۆر ئهتومه، ئهڵبهت قۆرسترین ئهتومه که تا ئیسه بهشهر پهێ وه وجودێ بردگهس. مهسڵهن فهرزکه کام پیاگ لاێ خۆمان قورسه، ئورانیوم لهویچ قورستره. ئهما ئورانیوم تهنیا باڵ نیه، بهڵکو یه لفانهێ تر دێرێت له خۆێ قورستره، توانیم بویشم له یه باوکو داڵکن ئهما وزن و سهنگینێان جۆر یهک نیه. چوینکه یهکێان وه پێ ویشن ئورانیوم 235 و ئهوکهێان وه پێ ویشن ئورانیوم 238. دهلیلکهیچێ ئیهسه که ئورانیوم 235 تهنیا 2 نۆترۆن کهمتر له ئورانیوم 238 دێرێت، ئهما له تهبێعهت تهنیا له 1000 ئهتوم ئورانیوم 7 ئهتۆم 235 پهێا بۆت، باقیکهێ گشتێ ئورانیوم 238. ههرچهند ئورانیوم 238 له ئورانیوم 235 دهوڵهمهندتره وهلێ ئهحمهدی نژاد پا کردگهسه یه کوشوه ویشێت من ههر ئورانیم 235 توام، چوین ئی ئورانیومه وهختێک بتقێتوه توانێت ئیمام زهمانیچ له مهسجد جهمکهران درپهڕنێت، ههر ئهوجوره ئهمریکایهکان سهدام له ژێر زهوی هاوردنه دهر. ئیمام زهمان چیگه ناو ئهو چاڵه هازر نیه باێته دهر ئهما ئهحمهدی نژاد ویشێت تهمام بهشهریهت نابۆت کهم تا ئیمام زهمان زۆهور بکهێت، گۆیا ئیما زهمان باێهد وه سواری قایق له بان دهریای خۆێن عبور بکهێت. بۆش له 11 سپتامبر قهوڵ دا ههر کهس جۆر ئهلقائده فکر بکهێت دۆیکهڵی بێهێت و له کۆناکهێ دهرێ پهڕنێت، وهلێ ئیمام زهمان حازر نیه باێته دهیشت، و خواهش کردگه ئهحمهدینژاد کارێک ئهڕاێ بکهێ.
وه ههر حاڵ ئهڕا وهدهس هاوردن ئوانیوم 235 باێهس له ههرچێ کهس و ناکهسه داواێ کۆمهک کرد، له عهبدلۆغهدیرخان تا فیزیکدانه خۆدانهپهرسهکان شهورهوی سابق. ئهوهڵ فکر کردن وه مهشکه ژهندن کریهت ئهو کاره بکهن ئهما نهخهێر ئهڕاێان نهکریا، دهس دانه دامهن ههر چێ قاچاخچی له بان زهوی پهێا بوی تا کارێک بکهن، ئێران بۆته ساحب بۆمب ئهتوم. تا ئیسه ئهحمهدی نژاد کهێک زهرد کردگه، و ئی کهێک زهرده توا گهرم بکریهت و بۆته گاز، ئهویچ مۆهم نیه چۆین ههر شهو خهریک ئهو کارهسه. ئهما کهێک زهرد زانی چۆی درۆس بۆت؟ بهڵی وهختێک کۆچک ئۆرانیوم 238 له مهعدهنکان دهر تێرن، له شونی بهنهێ ئاسیاو، ئهوجۆره خۆمان ئهوسا هڕوش ئهڕا دۆینه بردیمه ئاسیاو. ئهما ئاسیاو ئیان فره گهورهتره، چوین توانێت کۆچک مهعدهنی بکهێته ئارد، له شونێ له ئارد ئهو کۆچکه، ههۆێر درۆس کهن، که وه پێ ویشن کهێک زهرد، ئهو ههویره که ئیسه ئهحمهدی نژاد کردگهسهێ.
له شون ئهوه دانشمهندهکان ئهو کهێک زهرده وشک کهنوه جۆر یا کۆت ئاجۆڕ، ئهگهر ئهو کۆته ئاجۆڕه گهرم بکریهت تا 63 دهرجه، یه گاز تهولید بۆت که وه پێ ویشن هگزافلونورید ئورانیوم.
له شونێ ئی گازه کهفێته ناو یه بڕ لوله که وه سۆرعهت وه دهور خۆێانا خڕ خۆهن، که وه پێان ویشن سانترفیوژ. له ناو سانترفیوژهکان ئهتۆمهگهل 235 که له ئهتۆمهگهل 238 سۆکترن له قسمهت بانتر قهرار گرن، وه ئهڕا خاڵستر کردن ئی ئهتومگهله، ههنێریهنه یه سانترفیوژتر تا ئاخرهکهێ تهنیا ئهتۆم 235 وه دهس باێت. مهسڵهن فهرزکه خومان چۆی مهشکه ژهنیم ئهوهڵ ماسه، له شونێ ویشن کهف کهرهس، له شوونێ بوته کهره، تهولید ئورانیوم 235 یچ ئهوجورهسه. یانێ ئورانیوم 235 کهرهێ خالسه. ئهڕا ئیهسه ئهحمهدی نژاد حازر نیه ڕهزاێهت بێهێت. له شون ئیانه گشتێ ئهگهر ئێران بتوانێت وه مقدار فرهێک له ئورانیوم 235 وه دهس بارێت یان ههر ئهو جۆره جنابت فهرمایش کردیت، توانێت بۆمب ئهتومیچ دروس بکهێت، ئهڕا باج گردن له دۆنیا. چوین ئیسه سپاێ پاسداران هانه سهر قۆدرهت، مهردم ئێران خهفه کردگنه، توان وه بۆمب ئهتومیچ دۆنیا خهفه بکهن، ئهما ئیه وهل نهزهرات ئهمریکا ڕێک ناکهفێت. چۆین ئهوان توان تهنیا یه قۆیخا له مهنتهقه بۆت ئهویچ ئهمریکا بۆت. له شۆن ئهوه ئهحمهدینژاد ئهڕاێان قابل ئعتماد نیه، چوین ئهحمهدی نژاد له نیویورک له مهقهڕ سازمان مهلهل وهل ئیمام زهمانه له وهرچهو ئهو ههمکه دیپلۆماته دیدار کرد بێ ئهوه که کهس خهوهر داشتوت. مهگهر نهوهتن ئهکس ئیمام خۆمهینیچ له ناو مانگ دیگنه. وه ههر حاڵ دۆنیا ناتوانێت بۆمب ئهتۆم بێهته دهس ئیجور مهردم جادوگهر و تروریستوه. چوین وهختێک ئێران بۆمب ئهتۆمی داشتوت چما بزان ههرچێ تروریسته له دۆنیا دێرێت.
مهلا ئۆرانیوم غهنی شده چ جور بۆت بهرق وه پێ تهولید بکهن؟
مهلا: بهڵێ، وختێک ئورانیوم غهنی بۆت وه شکل پهنج قرانی زهمان شاه دروستێان کهن، له شونێ له ڕئاکتور دهنهێانه گژ یهکا، له یه ئورانیوم دهوڵهمهن که یه نۆترۆن ئزافه دێرێت یه نۆترون تهقننه ئهڕا ئورانیومێک که ساکت دانیشتگه، وه ویجوره بۆنه بایس ئاسایش ئهو ئهتۆم ئورانیومه، وهختێک ئهو نۆترۆن هاته ناو ههستهێ ئورانیوم 235 که له ئورانیوم 238 ههوسهڵهێ توندتره، ئورانیم 235 له داخا شهق بهێت، و بۆته 2 سۆکه ئورانیوم، له نهتیجهێ شهق بردن ئهو ئورانیومه چهند نۆرترۆن یهتیم کهفن و مل کهنه ماڵ ئورانیومگهل هاوساماڵا، ئهوانیچ له خهو ههڵ سێنن، وه نهتیجهێ ئی شهق بردن ئورانیومگهله بڕێک ئنرژی وه شکل گهرما تهولید بوت. ئهو گهرما ئاوێک که له چوار دهور مهحهل جهنگ خانهوادهگی ئورانیوم جهم بویگهس ترێته کۆڵ. وهیجوره بۆخار فرهێک دروست بۆت که ئی بۆخاره وه وهسیلهێ یه لولهێ گهوره ههداێهت کریهت ئهڕا چهرخانن توربین بهرق. توربین کهفێته کار و له نهتیجهێ حهرهکهت ئلکترونهکان بهرق تهولید بوت. ئیه سه وه پێ ویشن تفرقه بیانداز و حکومهت کن. وڕاوه وهر دهنه ناو ماڵ ئهتومگهل ئورانیوم 235 و له نهتیجهێ شهڕ و دهرگیری ئورانیوم لا داخا شهق بهێت و له نهتیجهێ شهق بردن ئهوان گهرما تهولید بوت.....
مهلا ئێران ویشێت ئهوان ئهڕا توهلید بهرق توان ئورانیوم غهنی بکهن مهگهر ئهو جۆره نیه؟
مهلا: براکهم تویچ فره سادهیهت. مهگهر نهوهتن ئهگهر شاه بچوت ئاخوند چنهوه ناو مهسجد، و له مهورد دین و دیانهت، ئی دۆنیا و ئهو دونیا، وه یا چه جۆر باێهس قنگ بشورن، یا کام دهس باێهس ئهوهڵ تهڕ بکهن...... قسه کهن، حهتا خۆمهینی قهوڵ دا پۆیل نهفتهکه دهێته مهردم فهقیر و ههژار، ئهڵبهت خودا ههڵ ناگرێت ئی کاره کرد، مۆنتها پویل نهفتهکه دا حزبۆلا له لبنان، حهماس له فلهستین ئهڕا ئیه ئاێهم ئهڕاێان ترور بکهن. ئێران بهرق ئهڕا چهێه، کارخانه دێرێت، که وه بهرق کار بکهێت؟ قهتار بهرقی دێرێت؟ چه دێرێت؟ مهردم یه لامپ توان و بهس، چوین تلویزیونیچ تهنیا خۆتبه پهخش کهێت ئهویچ له بهڵهندگۆ مهسجدهکانوه شهو و ڕوژ پهخش بۆتوه. بهرق ئهڕا وڵاتێکه مهردم کامپیوتر داشتوت، بتوانێت چشت فێر بوت، ئهوان کامپیوتر دێرن، ئینترنت نهێرن، تهنیا سایت عهرهبی و هین تروریستهکان وازه. بهرق چه و کهشک چه عهزیزم. ئهڵبهت شایهت ڕاز بۆیشن چوین ئهحمهدی نژاد قهراره ئهڕا ئهوه ئیمام زهمان چهوێ بوینێت تهشریف بارێتوه له سامهڕا ئهڕا جهمکهران، له سامڕا تا ئهو مهسجده چراخانی بهکهێت، یان ئهڕا ئهوه لازمێ دێرن تا دهس و باڵ ئهو مهردم فهقیر و ههژاره وه ههڕه بقرتنن، تا ژانێان نهکهێت گۆناه دێرن. تازه له ئێران کهس ڕیش ناتشێت تا بوێشن ئهڕا ماشین ڕیشتراشیه، ئێران ئیسه له وڵات بزن فرهتر شهبیهه تا ئێران مۆتهمهدن. بزن بهرق ئهڕا چهێه وه پیم ناویشێت. مهردم لاێ خۆمان تا بهرق ئهڕاێان کیشان له ئاوایی نهنیشتن .جۆر مامر له وهر ڕوشنایی سهر لێان شێویا، ئیسه هانه پهڕ شار، خهریک بزگیری، یا کیشان قلیان و تریاکن. ئهێ بویش برا بهرق وه دهرد چه خۆێت، وهختێک سهر له مهردم شێونێت؟ ئهڵبهت با بزانیت من ژنهفتگمه بهرقیچ تهولید بکهن فروشنهێ وڵاته عهرهبیهکان چوێن پویل نهفت بهش مهلاکان ناکهێت.
مهلا تو فکر کهیت خۆمان بتوانیم ئورانیوم غهنی بکهیم یه ڕوژ؟
مهلا: کارێک نهێرێت براکهم، ئیمه فێر بۆیمن، مهشکه بژهنیم، ماس بهکهیمه کهره و پهنێر، حهتا و خهر وگایچ جفت کردیم، غهنی کردن ئورانیوم کارێک نیه نهتوانیم، ئهگهر له سهر تاریخهکهێ بهکهفیمه یهک. ئاسیاو له قهدیموه دیریم، خۆمان توانستیم هیش ههڵوهسیم، حهتا دیؤ سیگار خۆمان توانستیم کۆنا بکهیم، ئهما قلیان و قهندان و تهشی له خارج وارد کردیم، یانێ خڕاتهکان ئهڕامان له داروچو مهنتهقهێ خۆمان دروست کردن و دویجا فروشتنهتێ خۆمان و ئارد گهنم یا وه پۆیل.
غهنی کردن کارێک نهێرێت، خۆمان چاڵ زوخاڵ دیریم، توانیم ئهگهر ئهحمهدی نژاد کهێک زهرد ئهڕامان بهکهێت، و له تهریق جاسوسهکانوه بڕهسێته دهس خومان توانیم گهرمێ بکهیم ههر ئهو جۆره ئهڕات تهوزیح دام، جا بۆته دۆیکهڵان، ئهگهر خۆمان سانترفیویژ نهێاشتویم توانیم له هاوسا ماڵ بدزیم، ههر ئهجۆره بزن و کاوڕکان هاوسهکهمان وه دزیوه سهر بڕیم، دایمه مل چۆ یاگارا له شوونێ.
ئهڵبهت ئهمریکا له خۆمان ناگرێ زانێت ئیمه کارمان تهپاڵه تهقێه، وه فکر کهن ئیسهیچ ههر تهپاڵه تهقێ کهیم. ئهڵبهت تهپاڵه تهقێ خۆا ههڵ ناگرێت فره خۆشه، چوین ههر وهخت تهپاڵه تهقێ کردیم، لهباسهکانمان لهوه شڕتر بۆین که له وهرمان بۆی، جا خانواده مهجبور بۆین ئهڕا ڕوژگهکه لهباس دوچیز ئهڕامان بسهنن. ئهگهر تهنگ بیاته دایمه برا بۆچکهڵه و خۆمان گریایم تا ئهڕامان ئی ساڵهکه بسهنن، ئهگهریچ گهوره بیاتا، داڵکمان وهت ئیه خاسه گهوره بۆیت ئهو وهخته دی وه قهێته. چما لهباس ئهڕا چهند نهسڵ سهندن.
مهلا تۆ ویشیت مۆمکۆنه ئهمریکا حهوسهڵهی دانامرێت، ئهحمهدی نژادیچ جۆر سهدام یا مهلا عۆمهر له کۆلانهکهێ دهر پهڕنێت؟
مهلا: حهوسهڵه پاڵاوانه، مهنزورت چهس مهلا؟ مهنزورم ئیسه تامڵ بگر، حهوسهڵه بکه، ئهمریکا ههر که مۆخالفهت وهل فروشتن فیلم پۆرنۆ یا توپ و تفهنگ بهکهێت، یا بتواێت مۆزاهم نهفت ههڵمژینهکهێ بۆت، له سهدام خراوتر وه پێ کهێت.
مهگهر ئیه که ئهحمهدی نژاد و خامنهای حازر بۆن بۆیشن ئیمه کارمان و مهردم فلستین یا لبنانوه نیه، نهفتیچ ناتوایم، تا ئیسه ئیمه خۆاردیمهسهێ ئیسه ئهڕا تۆ ئهمریکا، و ههرچێ ههنجهڵ له مافیا و عهبدولغهدیرخان وه دزی سازمان انرژی ئهتومیوه سهندگنه، جۆر براێ ناتهنی خۆێان مهعمهر قهزافی سوار چارهوا بهکهن و بهنێرنهێ ئهڕا واشنگتن، ئهوسا ئمکان دێرێت، حقوق بهشهریچ بوهخشنه پێان، وه جایزهی صلح نۆبڵیچ بێهنه قازی مۆرتهزهوی ئهڕا ئهوه تا ئیسه ئجازه نهێاگه هویچ ڕوژنامهنویسێک له سهر هۆیچ باس بهکهێت یا بنویسێت، یا وه بوون دهس خۆشی کردن له مرتهزهوی ئهڕا کۆشتن خانم زهرا کازمی. ههرچی چشته ئمکان دێرێت، باێهس ئاێهم هۆشیار بۆت، زۆی وا نه چوته ژێرێوه.
ئهگهر جهنگ ئهتومی بۆت چه تاسیرێک ئهڕا مهردم خۆمان دێرێت؟ ئهسڵهن تۆ فکر کهیت بۆته جهنگ ئهتۆمی؟
مهلا: هویچ تاسیرێک ئهڕا مهردم خۆمان نهێرێت، چۆین ناکازاکی و هیروشیمایچ بۆمباران کردن، ئیسهیچ مهردم خۆمان خهۆوهر نهێرن، و ئهڕایچێان مۆهم نیه. ئهڵبهت ناتوانن تهسهورێ بکهن ئهو ههمکه ئاێهمه وه یه چهند دهقهێک مرێت، چوین لای خۆمان مهردم یه نهفر یه نهفر مرێت، ئهویچ له شون مردنێ مهراسم ههفته، چله، ساڵ، سهر قهوران وه لهی ئاخرگهلیچه فیلمبهرداری ئهڕایان تهرتیب درێهت. ئهگهر باێت یه بومب ئهتۆم بکهفێته نزیک خۆمان کهس له کهس سهره خۆشی ناکهێت، دی کهس گوزارش کهس ناێهێت، کهس ناو کهس ناوهێت، ژن وه ژن ناکریهت، دار زهیتون یهکتر ههڵ ناکهنن له گشتی مۆهمتر وهرازو کهڵهشێر نهفهس ڕاحهت کیشن. نه من فکر ناکهم جهنگ ئهتۆمی بۆت، ئهگهر ئهحمهدینژاد نهوته ساحب بۆمب ئهتۆمی، ئهما ئهگهر ئێران بۆته ساحب بۆمب ئهتۆم، حهتمهن، چوین سهرداران شههادهت تهڵهب ئسلام له ڕادیوئهکتیو ئستفاده کهن ئهڕا تهقاندنوهێ خۆێان ئهڕا ئهوه زۆی بڕهسنه هوریهکان بههشت. چوین تی ان تی تا ئیسه ئستفاده کریاگه، ههر جاریچ فهقهت مهردم کهمێک وهل خۆێانه بردگنه بهههشت. یهکی جۆر ئهحمدهی نژاد له بان ئی زهویه بنیشێت چه بکهێت، ئهگهر وه زور چهکمهێ سپاه پاسداران نهویتا ئهو کی شوی کرده پی؟ فکر کهیت دویهت تهرانی هازر بوین شوێ وه پێ بکهن؟ پهس لازمه تهنیا خۆدا خۆێ ئهجر ئی جانهوهره زشته که خهڵق کردگه بێهێت. وه ئهحمهدی نژاد دڵێک له عهزا دهربارێت وهل ئهو هوریگهل باکره له بهههشت، تا ئیتر کهم تماشاێ فیلمگهل پۆرنۆ بکهێت که خواهران زهینهب و گهشت سارولا له قاچاخچیهکان زهبتێ کهن.
نوید 20.02،07
مهلا مۆدهت فرهێکه دهوڵهتگهل دونیا توان حکومهت ئسڵامی ئێران رازی بهکهن دهس له بازی وهل ئهتوم و ئیجۆر کارگهلێک ههڵ بگرێت، ئهوان حازر بویگنه ههرچێ ئهحمهدی نژاد بتواێت بێهنه پێ، حهتا حازر بۆیگنه ئهڕا ئهو ترور و کۆشتارگهله له سهر خاک دیمۆکراسی ئوروپایچ کردگه دهس خۆشی له لێ بکهن، ئهما ئهحمهدی نژاد و ڕههبهر حازر نیهن. من وهر لهیه بچمه سهر مهوزوعهکه توام بزانم ئهسڵهن ئهتوم چهس، چۆین خۆت زانیت لاێ خۆمان تهنیا کۆتهک، و گۆچان و نهقیزه دیریم ئهڕا جهنگ یا دفاع له خۆمان.، زامهت نهوت بفهرما ئهتوم چهس، وه ئێران چه تواێت وهی ئهتۆم فهقیره بکهێت، وهیجۆره دهنگ عاڵهم دهرهاوردگنهس؟
مهلا: بهڵی ڕاسی ئهوهسه ئهتۆم ئهڕا مهردمێک نهتوان وه درو دهلهسهێ علم باوهڕ بکهن فره سهخته تهوزیح بێهم، ئهما ههوڵ خۆم دهم. پهنا وه پیرت. ئهتۆم فره بۆیچکه له ههرچێک تۆ بتوای فکر بکهیتوه و له مهخز و زک خۆت وه نهزهر باریت بۆیچکتره. مهردم فیزیکدان و شیمیدان ویشن ههرچی چشته له گاز و مایهع و جامد که دوینیم و لهمس کهیم له ئهتۆم درۆس بۆیگهس، ئیسه ڕاس یا درۆ دهینێ وه مل بۆێشهکهێ. مهسڵهن فهرز که یه مازک جفتانه دیریم که له دۆ مازک دروس بۆیگه که چهسپیاگه یهکوه. ئهگهر ئهو مازگ جفتانه یه مۆلکۆل فهرز بکهیم، توانیم بۆیشیم ئهو دۆ مازگه که یه مازک جفتانه تهشکیل دهن ههر دۆکێان بۆنه ئهتۆم ئهۆ مۆلکۆله. ئیسه باس ها له سهر ئهتۆم یانێ تهنیا یا مازگ. ئهما ئی مازگه خۆیچی له ههسته و یه پوسته درۆس بۆیگه. ههسهێ ئهو مهرکهز مازگهکهس که یهکرم چهرمگ ها ناوێ، پوستهیچ مالومه پۆسه سهوزهکهس. وه ههسته ویشن پرۆتۆن و نۆترۆن، و پوستهکهیچ ویشن ئلکترون. ئلکترۆن ئهڕا خۆێ جۆر سهر لهلێ شیویاگ خڕ خۆێت، و نۆترۆن و پرۆتۆنیچ له ناوهڕاس خهفتگنه ئهڕا خۆێان. ئهما خۆدا ئهڕا ئهنیشتهین و ئهو مهردم فیزیکدانه نهسازێ نهیشتن نۆترۆن و پرۆتون ئستراحهت خۆێان بکهن. یه نۆترۆن وه پێان ئزافه کردن و سهر له ئهتۆم بێچاره شێوانن، یه دونیا نۆترۆن ئزافه ئازاد بۆی و حهمڵه کردنه ئهتۆمگهل هاوسا و سهر لهوانیچ شێوانن، وه ئیه بۆیه بایس ئهوه ئهو ههمکه مهردمه له ناکازاکی و هیروشیما مردن، وه ئیسهیچ ئیسه سه، ههمراێ ئاێهم درۆس حهساوی لهو سهرزهمینه وه دۆنیا ناتێت.
مهلا لهیانه بۆگزهریم، ئیان ویشن ئێران تواێت ئورانیوم غهنی بکهێت، ئیه چهس دی؟ ئهسڵهن ئورانیوم چهس و چه جۆری غهنی بۆت؟
ههر ئهوجۆره وهتم ئۆرانیومیچ یه جۆر ئهتومه، ئهڵبهت قۆرسترین ئهتومه که تا ئیسه بهشهر پهێ وه وجودێ بردگهس. مهسڵهن فهرزکه کام پیاگ لاێ خۆمان قورسه، ئورانیوم لهویچ قورستره. ئهما ئورانیوم تهنیا باڵ نیه، بهڵکو یه لفانهێ تر دێرێت له خۆێ قورستره، توانیم بویشم له یه باوکو داڵکن ئهما وزن و سهنگینێان جۆر یهک نیه. چوینکه یهکێان وه پێ ویشن ئورانیوم 235 و ئهوکهێان وه پێ ویشن ئورانیوم 238. دهلیلکهیچێ ئیهسه که ئورانیوم 235 تهنیا 2 نۆترۆن کهمتر له ئورانیوم 238 دێرێت، ئهما له تهبێعهت تهنیا له 1000 ئهتوم ئورانیوم 7 ئهتۆم 235 پهێا بۆت، باقیکهێ گشتێ ئورانیوم 238. ههرچهند ئورانیوم 238 له ئورانیوم 235 دهوڵهمهندتره وهلێ ئهحمهدی نژاد پا کردگهسه یه کوشوه ویشێت من ههر ئورانیم 235 توام، چوین ئی ئورانیومه وهختێک بتقێتوه توانێت ئیمام زهمانیچ له مهسجد جهمکهران درپهڕنێت، ههر ئهوجوره ئهمریکایهکان سهدام له ژێر زهوی هاوردنه دهر. ئیمام زهمان چیگه ناو ئهو چاڵه هازر نیه باێته دهر ئهما ئهحمهدی نژاد ویشێت تهمام بهشهریهت نابۆت کهم تا ئیمام زهمان زۆهور بکهێت، گۆیا ئیما زهمان باێهد وه سواری قایق له بان دهریای خۆێن عبور بکهێت. بۆش له 11 سپتامبر قهوڵ دا ههر کهس جۆر ئهلقائده فکر بکهێت دۆیکهڵی بێهێت و له کۆناکهێ دهرێ پهڕنێت، وهلێ ئیمام زهمان حازر نیه باێته دهیشت، و خواهش کردگه ئهحمهدینژاد کارێک ئهڕاێ بکهێ.
وه ههر حاڵ ئهڕا وهدهس هاوردن ئوانیوم 235 باێهس له ههرچێ کهس و ناکهسه داواێ کۆمهک کرد، له عهبدلۆغهدیرخان تا فیزیکدانه خۆدانهپهرسهکان شهورهوی سابق. ئهوهڵ فکر کردن وه مهشکه ژهندن کریهت ئهو کاره بکهن ئهما نهخهێر ئهڕاێان نهکریا، دهس دانه دامهن ههر چێ قاچاخچی له بان زهوی پهێا بوی تا کارێک بکهن، ئێران بۆته ساحب بۆمب ئهتوم. تا ئیسه ئهحمهدی نژاد کهێک زهرد کردگه، و ئی کهێک زهرده توا گهرم بکریهت و بۆته گاز، ئهویچ مۆهم نیه چۆین ههر شهو خهریک ئهو کارهسه. ئهما کهێک زهرد زانی چۆی درۆس بۆت؟ بهڵی وهختێک کۆچک ئۆرانیوم 238 له مهعدهنکان دهر تێرن، له شونی بهنهێ ئاسیاو، ئهوجۆره خۆمان ئهوسا هڕوش ئهڕا دۆینه بردیمه ئاسیاو. ئهما ئاسیاو ئیان فره گهورهتره، چوین توانێت کۆچک مهعدهنی بکهێته ئارد، له شونێ له ئارد ئهو کۆچکه، ههۆێر درۆس کهن، که وه پێ ویشن کهێک زهرد، ئهو ههویره که ئیسه ئهحمهدی نژاد کردگهسهێ.
له شون ئهوه دانشمهندهکان ئهو کهێک زهرده وشک کهنوه جۆر یا کۆت ئاجۆڕ، ئهگهر ئهو کۆته ئاجۆڕه گهرم بکریهت تا 63 دهرجه، یه گاز تهولید بۆت که وه پێ ویشن هگزافلونورید ئورانیوم.
له شونێ ئی گازه کهفێته ناو یه بڕ لوله که وه سۆرعهت وه دهور خۆێانا خڕ خۆهن، که وه پێان ویشن سانترفیوژ. له ناو سانترفیوژهکان ئهتۆمهگهل 235 که له ئهتۆمهگهل 238 سۆکترن له قسمهت بانتر قهرار گرن، وه ئهڕا خاڵستر کردن ئی ئهتومگهله، ههنێریهنه یه سانترفیوژتر تا ئاخرهکهێ تهنیا ئهتۆم 235 وه دهس باێت. مهسڵهن فهرزکه خومان چۆی مهشکه ژهنیم ئهوهڵ ماسه، له شونێ ویشن کهف کهرهس، له شوونێ بوته کهره، تهولید ئورانیوم 235 یچ ئهوجورهسه. یانێ ئورانیوم 235 کهرهێ خالسه. ئهڕا ئیهسه ئهحمهدی نژاد حازر نیه ڕهزاێهت بێهێت. له شون ئیانه گشتێ ئهگهر ئێران بتوانێت وه مقدار فرهێک له ئورانیوم 235 وه دهس بارێت یان ههر ئهو جۆره جنابت فهرمایش کردیت، توانێت بۆمب ئهتومیچ دروس بکهێت، ئهڕا باج گردن له دۆنیا. چوین ئیسه سپاێ پاسداران هانه سهر قۆدرهت، مهردم ئێران خهفه کردگنه، توان وه بۆمب ئهتومیچ دۆنیا خهفه بکهن، ئهما ئیه وهل نهزهرات ئهمریکا ڕێک ناکهفێت. چۆین ئهوان توان تهنیا یه قۆیخا له مهنتهقه بۆت ئهویچ ئهمریکا بۆت. له شۆن ئهوه ئهحمهدینژاد ئهڕاێان قابل ئعتماد نیه، چوین ئهحمهدی نژاد له نیویورک له مهقهڕ سازمان مهلهل وهل ئیمام زهمانه له وهرچهو ئهو ههمکه دیپلۆماته دیدار کرد بێ ئهوه که کهس خهوهر داشتوت. مهگهر نهوهتن ئهکس ئیمام خۆمهینیچ له ناو مانگ دیگنه. وه ههر حاڵ دۆنیا ناتوانێت بۆمب ئهتۆم بێهته دهس ئیجور مهردم جادوگهر و تروریستوه. چوین وهختێک ئێران بۆمب ئهتۆمی داشتوت چما بزان ههرچێ تروریسته له دۆنیا دێرێت.
مهلا ئۆرانیوم غهنی شده چ جور بۆت بهرق وه پێ تهولید بکهن؟
مهلا: بهڵێ، وختێک ئورانیوم غهنی بۆت وه شکل پهنج قرانی زهمان شاه دروستێان کهن، له شونێ له ڕئاکتور دهنهێانه گژ یهکا، له یه ئورانیوم دهوڵهمهن که یه نۆترۆن ئزافه دێرێت یه نۆترون تهقننه ئهڕا ئورانیومێک که ساکت دانیشتگه، وه ویجوره بۆنه بایس ئاسایش ئهو ئهتۆم ئورانیومه، وهختێک ئهو نۆترۆن هاته ناو ههستهێ ئورانیوم 235 که له ئورانیوم 238 ههوسهڵهێ توندتره، ئورانیم 235 له داخا شهق بهێت، و بۆته 2 سۆکه ئورانیوم، له نهتیجهێ شهق بردن ئهو ئورانیومه چهند نۆرترۆن یهتیم کهفن و مل کهنه ماڵ ئورانیومگهل هاوساماڵا، ئهوانیچ له خهو ههڵ سێنن، وه نهتیجهێ ئی شهق بردن ئورانیومگهله بڕێک ئنرژی وه شکل گهرما تهولید بوت. ئهو گهرما ئاوێک که له چوار دهور مهحهل جهنگ خانهوادهگی ئورانیوم جهم بویگهس ترێته کۆڵ. وهیجوره بۆخار فرهێک دروست بۆت که ئی بۆخاره وه وهسیلهێ یه لولهێ گهوره ههداێهت کریهت ئهڕا چهرخانن توربین بهرق. توربین کهفێته کار و له نهتیجهێ حهرهکهت ئلکترونهکان بهرق تهولید بوت. ئیه سه وه پێ ویشن تفرقه بیانداز و حکومهت کن. وڕاوه وهر دهنه ناو ماڵ ئهتومگهل ئورانیوم 235 و له نهتیجهێ شهڕ و دهرگیری ئورانیوم لا داخا شهق بهێت و له نهتیجهێ شهق بردن ئهوان گهرما تهولید بوت.....
مهلا ئێران ویشێت ئهوان ئهڕا توهلید بهرق توان ئورانیوم غهنی بکهن مهگهر ئهو جۆره نیه؟
مهلا: براکهم تویچ فره سادهیهت. مهگهر نهوهتن ئهگهر شاه بچوت ئاخوند چنهوه ناو مهسجد، و له مهورد دین و دیانهت، ئی دۆنیا و ئهو دونیا، وه یا چه جۆر باێهس قنگ بشورن، یا کام دهس باێهس ئهوهڵ تهڕ بکهن...... قسه کهن، حهتا خۆمهینی قهوڵ دا پۆیل نهفتهکه دهێته مهردم فهقیر و ههژار، ئهڵبهت خودا ههڵ ناگرێت ئی کاره کرد، مۆنتها پویل نهفتهکه دا حزبۆلا له لبنان، حهماس له فلهستین ئهڕا ئیه ئاێهم ئهڕاێان ترور بکهن. ئێران بهرق ئهڕا چهێه، کارخانه دێرێت، که وه بهرق کار بکهێت؟ قهتار بهرقی دێرێت؟ چه دێرێت؟ مهردم یه لامپ توان و بهس، چوین تلویزیونیچ تهنیا خۆتبه پهخش کهێت ئهویچ له بهڵهندگۆ مهسجدهکانوه شهو و ڕوژ پهخش بۆتوه. بهرق ئهڕا وڵاتێکه مهردم کامپیوتر داشتوت، بتوانێت چشت فێر بوت، ئهوان کامپیوتر دێرن، ئینترنت نهێرن، تهنیا سایت عهرهبی و هین تروریستهکان وازه. بهرق چه و کهشک چه عهزیزم. ئهڵبهت شایهت ڕاز بۆیشن چوین ئهحمهدی نژاد قهراره ئهڕا ئهوه ئیمام زهمان چهوێ بوینێت تهشریف بارێتوه له سامهڕا ئهڕا جهمکهران، له سامڕا تا ئهو مهسجده چراخانی بهکهێت، یان ئهڕا ئهوه لازمێ دێرن تا دهس و باڵ ئهو مهردم فهقیر و ههژاره وه ههڕه بقرتنن، تا ژانێان نهکهێت گۆناه دێرن. تازه له ئێران کهس ڕیش ناتشێت تا بوێشن ئهڕا ماشین ڕیشتراشیه، ئێران ئیسه له وڵات بزن فرهتر شهبیهه تا ئێران مۆتهمهدن. بزن بهرق ئهڕا چهێه وه پیم ناویشێت. مهردم لاێ خۆمان تا بهرق ئهڕاێان کیشان له ئاوایی نهنیشتن .جۆر مامر له وهر ڕوشنایی سهر لێان شێویا، ئیسه هانه پهڕ شار، خهریک بزگیری، یا کیشان قلیان و تریاکن. ئهێ بویش برا بهرق وه دهرد چه خۆێت، وهختێک سهر له مهردم شێونێت؟ ئهڵبهت با بزانیت من ژنهفتگمه بهرقیچ تهولید بکهن فروشنهێ وڵاته عهرهبیهکان چوێن پویل نهفت بهش مهلاکان ناکهێت.
مهلا تو فکر کهیت خۆمان بتوانیم ئورانیوم غهنی بکهیم یه ڕوژ؟
مهلا: کارێک نهێرێت براکهم، ئیمه فێر بۆیمن، مهشکه بژهنیم، ماس بهکهیمه کهره و پهنێر، حهتا و خهر وگایچ جفت کردیم، غهنی کردن ئورانیوم کارێک نیه نهتوانیم، ئهگهر له سهر تاریخهکهێ بهکهفیمه یهک. ئاسیاو له قهدیموه دیریم، خۆمان توانستیم هیش ههڵوهسیم، حهتا دیؤ سیگار خۆمان توانستیم کۆنا بکهیم، ئهما قلیان و قهندان و تهشی له خارج وارد کردیم، یانێ خڕاتهکان ئهڕامان له داروچو مهنتهقهێ خۆمان دروست کردن و دویجا فروشتنهتێ خۆمان و ئارد گهنم یا وه پۆیل.
غهنی کردن کارێک نهێرێت، خۆمان چاڵ زوخاڵ دیریم، توانیم ئهگهر ئهحمهدی نژاد کهێک زهرد ئهڕامان بهکهێت، و له تهریق جاسوسهکانوه بڕهسێته دهس خومان توانیم گهرمێ بکهیم ههر ئهو جۆره ئهڕات تهوزیح دام، جا بۆته دۆیکهڵان، ئهگهر خۆمان سانترفیویژ نهێاشتویم توانیم له هاوسا ماڵ بدزیم، ههر ئهجۆره بزن و کاوڕکان هاوسهکهمان وه دزیوه سهر بڕیم، دایمه مل چۆ یاگارا له شوونێ.
ئهڵبهت ئهمریکا له خۆمان ناگرێ زانێت ئیمه کارمان تهپاڵه تهقێه، وه فکر کهن ئیسهیچ ههر تهپاڵه تهقێ کهیم. ئهڵبهت تهپاڵه تهقێ خۆا ههڵ ناگرێت فره خۆشه، چوین ههر وهخت تهپاڵه تهقێ کردیم، لهباسهکانمان لهوه شڕتر بۆین که له وهرمان بۆی، جا خانواده مهجبور بۆین ئهڕا ڕوژگهکه لهباس دوچیز ئهڕامان بسهنن. ئهگهر تهنگ بیاته دایمه برا بۆچکهڵه و خۆمان گریایم تا ئهڕامان ئی ساڵهکه بسهنن، ئهگهریچ گهوره بیاتا، داڵکمان وهت ئیه خاسه گهوره بۆیت ئهو وهخته دی وه قهێته. چما لهباس ئهڕا چهند نهسڵ سهندن.
مهلا تۆ ویشیت مۆمکۆنه ئهمریکا حهوسهڵهی دانامرێت، ئهحمهدی نژادیچ جۆر سهدام یا مهلا عۆمهر له کۆلانهکهێ دهر پهڕنێت؟
مهلا: حهوسهڵه پاڵاوانه، مهنزورت چهس مهلا؟ مهنزورم ئیسه تامڵ بگر، حهوسهڵه بکه، ئهمریکا ههر که مۆخالفهت وهل فروشتن فیلم پۆرنۆ یا توپ و تفهنگ بهکهێت، یا بتواێت مۆزاهم نهفت ههڵمژینهکهێ بۆت، له سهدام خراوتر وه پێ کهێت.
مهگهر ئیه که ئهحمهدی نژاد و خامنهای حازر بۆن بۆیشن ئیمه کارمان و مهردم فلستین یا لبنانوه نیه، نهفتیچ ناتوایم، تا ئیسه ئیمه خۆاردیمهسهێ ئیسه ئهڕا تۆ ئهمریکا، و ههرچێ ههنجهڵ له مافیا و عهبدولغهدیرخان وه دزی سازمان انرژی ئهتومیوه سهندگنه، جۆر براێ ناتهنی خۆێان مهعمهر قهزافی سوار چارهوا بهکهن و بهنێرنهێ ئهڕا واشنگتن، ئهوسا ئمکان دێرێت، حقوق بهشهریچ بوهخشنه پێان، وه جایزهی صلح نۆبڵیچ بێهنه قازی مۆرتهزهوی ئهڕا ئهوه تا ئیسه ئجازه نهێاگه هویچ ڕوژنامهنویسێک له سهر هۆیچ باس بهکهێت یا بنویسێت، یا وه بوون دهس خۆشی کردن له مرتهزهوی ئهڕا کۆشتن خانم زهرا کازمی. ههرچی چشته ئمکان دێرێت، باێهس ئاێهم هۆشیار بۆت، زۆی وا نه چوته ژێرێوه.
ئهگهر جهنگ ئهتومی بۆت چه تاسیرێک ئهڕا مهردم خۆمان دێرێت؟ ئهسڵهن تۆ فکر کهیت بۆته جهنگ ئهتۆمی؟
مهلا: هویچ تاسیرێک ئهڕا مهردم خۆمان نهێرێت، چۆین ناکازاکی و هیروشیمایچ بۆمباران کردن، ئیسهیچ مهردم خۆمان خهۆوهر نهێرن، و ئهڕایچێان مۆهم نیه. ئهڵبهت ناتوانن تهسهورێ بکهن ئهو ههمکه ئاێهمه وه یه چهند دهقهێک مرێت، چوین لای خۆمان مهردم یه نهفر یه نهفر مرێت، ئهویچ له شون مردنێ مهراسم ههفته، چله، ساڵ، سهر قهوران وه لهی ئاخرگهلیچه فیلمبهرداری ئهڕایان تهرتیب درێهت. ئهگهر باێت یه بومب ئهتۆم بکهفێته نزیک خۆمان کهس له کهس سهره خۆشی ناکهێت، دی کهس گوزارش کهس ناێهێت، کهس ناو کهس ناوهێت، ژن وه ژن ناکریهت، دار زهیتون یهکتر ههڵ ناکهنن له گشتی مۆهمتر وهرازو کهڵهشێر نهفهس ڕاحهت کیشن. نه من فکر ناکهم جهنگ ئهتۆمی بۆت، ئهگهر ئهحمهدینژاد نهوته ساحب بۆمب ئهتۆمی، ئهما ئهگهر ئێران بۆته ساحب بۆمب ئهتۆم، حهتمهن، چوین سهرداران شههادهت تهڵهب ئسلام له ڕادیوئهکتیو ئستفاده کهن ئهڕا تهقاندنوهێ خۆێان ئهڕا ئهوه زۆی بڕهسنه هوریهکان بههشت. چوین تی ان تی تا ئیسه ئستفاده کریاگه، ههر جاریچ فهقهت مهردم کهمێک وهل خۆێانه بردگنه بهههشت. یهکی جۆر ئهحمدهی نژاد له بان ئی زهویه بنیشێت چه بکهێت، ئهگهر وه زور چهکمهێ سپاه پاسداران نهویتا ئهو کی شوی کرده پی؟ فکر کهیت دویهت تهرانی هازر بوین شوێ وه پێ بکهن؟ پهس لازمه تهنیا خۆدا خۆێ ئهجر ئی جانهوهره زشته که خهڵق کردگه بێهێت. وه ئهحمهدی نژاد دڵێک له عهزا دهربارێت وهل ئهو هوریگهل باکره له بهههشت، تا ئیتر کهم تماشاێ فیلمگهل پۆرنۆ بکهێت که خواهران زهینهب و گهشت سارولا له قاچاخچیهکان زهبتێ کهن.
نوید 20.02،07
